Szkoła Podstawowa nr 4 im. Marii Konopnickiej

Strona główna O szkole Album fotograficzny Informacje Projekt Uniwersytet Rekrutacja
 

Nawigacja


Klasy IV - VI

Historia

Wymagania na poszczególne oceny klasa IV – 1 h

 

Temat lekcji

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena

dopuszczająca

Ocena

dostateczna

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

 

Kim jestem?

 

waga narodzin dziecka dla rodziny i społeczeństwa

odmienność i niepowtarzalność każdego człowieka

różnorodne potrzeby każdego człowieka i sposoby ich zaspakajania

prawa dziecka we współczesnym świecie

 

Uczeń:

określa datę i miejsce swoich urodzin;

wymienia swoje zainteresowania;

z pomocą nauczyciela wymienia dwa przykłady praw dziecka.

 

Uczeń:

wyjaśnia, dlaczego przyjście na świat dziecka jest ważnym wydarzeniem w życiu rodziny i społeczeństwa;

wymienia różne potrzeby człowieka;

wskazuje potrzeby, których zaspokojenie jest niezbędne do życia.

 

Uczeń:

podaje przykłady różnorodnych potrzeb człowieka oraz sposoby ich zaspakajania;

omawia wybrane prawa dziecka;

wymienia nazwę organizacji działających na rzecz dzieci.

 

Uczeń:

wyjaśnia,

w czym wyraża się odmienność

i niepowtarzalność każdego człowieka;

omawia wybrane prawa dziecka

i podaje, gdzie można się zwrócić, gdy są one łamane;

wyjaśnia, czym zajmuje się UNICEF.

Uczeń:

wyjaśnia, w czym wyraża się odmienność i niepowtarzalność każdego człowieka, podaje przykłady;

wyraża opinię na temat przestrzegania praw dziecka we współczesnym świecie i roli międzynarodowych organizacji, które pomagają w ich obronie

 wyszukuje na ten temat informacje z różnych źródeł.

Ja i moja rodzina

 

rodzina i ród oraz więzi ją łączące

prawa i obowiązki członków rodziny

genealogia nauką badającą związki pokrewieństwa

pamiątki i tradycja rodzinna

 

Uczeń:

wyjaśnia i poprawnie posługuje się pojęciem „rodzina”;

wymienia swych przodków do pradziadków włącznie;

samodzielnie podaje przykłady obowiązków dziecka w rodzinie;

wymienia przykłady pamiątek rodzinnych.

 

Uczeń:

wyjaśnia i poprawnie posługuje się pojęciem „ród”;

nazywa na przykładzie swojej rodziny stopnie pokrewieństwa;

z pomocą nauczyciela wymienia przykłady więzi łączących członków rodziny.

 

 

Uczeń:

wymienia przykłady praw i obowiązków przysługujących poszczególnym członkom rodziny;

charakteryzuje więzi łączące rodzinę;

podaje przykłady tradycji obowiązujących w jego rodzinie;

rysuje schemat drzewa genealogicznego swojej rodziny.

Uczeń:

definiuje pojęcia: „genealogia”, „drzewo genealogiczne”;

wyjaśnia znaczenie rodziny w życiu człowieka;

wyjaśnia znaczenie pamiątek rodzinnych jako źródeł informacji o przeszłości rodziny;

wyraża opinię na temat potrzeby kultywowania tradycji i gromadzenia pamiątek rodzinnych.

 

Uczeń:

na podstawie informacji zawartych w tekście rysuje drzewo genealogiczne.

 

 

 

W mojej szkole

 

społeczność szkolna, jej prawa i obowiązki

samorząd szkolny

historia i tradycja szkoły

uprzejmość, sprawiedliwość i tolerancja jako przejawy zachowań pozytywnych

poszanowanie godności i odmienności kolegów

konflikty międzyludzkie i sposoby ich rozwiązywania

Uczeń:

wskazuje elementy łączące zespół klasowy (np. wiek, wspólne lekcje, wychowawca);

wymienia elementy tradycji własnej szkoły;

wskazuje uprzejmość i koleżeńskość jako zachowania konieczne dla dobrego funkcjonowania zespołu klasowego.

Uczeń:

podaje przykłady działań samorządu szkolnego;

na podanych przykładach wskazuje zachowania świadczące o poszanowaniu godności i odmienności innych;

uzasadnia konieczność przestrzegania zasad koleżeństwa i przyjaźni.

Uczeń:

wyjaśnia, kto tworzy społeczność szkolną;

wyjaśnia zasady funkcjonowania samorządu szkolnego;

podaje przykłady działań samorządu w swojej szkole;

podaje przykłady konfliktów między ludźmi i proponuje spo-soby ich rozwiązywania.

Uczeń:

charakteryzuje społeczność szkolną z uwzględnieniem swoich praw i obowiązków;

wyjaśnia, odwołując się do przykładów, na czym polega postępowanie sprawiedliwe ;

wyjaśnia, w czym przejawia się uprzejmość i tolerancja.

Uczeń:

na podstawie samodzielnej analizy statutu szkoły przedstawia zasady funkcjonowania samorządu w swojej szkole.

 

Jestem częścią społeczeństwa

 

społeczeństwo jako forma zbiorowości

grupy społeczne i zasady przynależności do nich

praca i jej rola w życiu człowieka

Uczeń:

wymienia swoje zainteresowania;

podaje przykład grupy społecznej, do której należy;

określa na podanych przykładach pozytywne i negatywne zachowania.

 

Uczeń:

definiuje pojęcie „społeczeństwo”;

podaje dziedzinę wiedzy lub umiejętności, które rozwijają się pod wpływem własnych zainteresowań;

określa swoją przynależność do grup społecznych.

 

Uczeń:

definiuje pojęcie „grupa społeczna”;

uzasadnia konieczność przestrzegania przyję-tych norm współżycia w najbliższym otoczeniu;

opisuje różne grupy społeczne, wskazując ich role w społe-czeństwie;

wyjaśnia znaczenie pracy w życiu człowieka.

Uczeń:

wskazuje zainteresowania jako płaszczyznę kontaktów i wymiany doświadczeń z rówieśnikami.

 

 

Uczeń:

wskazuje, przytaczając odpowiednie argumenty, osiągnięcia współczesnej cywilizacji jako efekt pracy minionych pokoleń.

 

Moja mała ojczyzna

 

mała ojczyzna – społeczność historia i kultura

formy upamiętniania przeszłości małej ojczyzny

 

Uczeń:

nazywa i pokazuje na mapie region i województwo, w którym mieszka;

wymienia przykłady zabytków architektury i przyrody swojego regionu.

 

 

Uczeń:

opisuje położenie geograficzne swojej miejscowości;

w kilku zdaniach prezentuje atrakcje turystyczne małej ojczyzny;

wymienia nazwy miejscowości w najbliższej okolicy.

Uczeń:

prezentuje swoją małą ojczyznę, uwzględniając tradycję historyczno--kulturową;

zbiera i prezentuje informacje o rozmaitych formach upamiętniania postaci i wydarzeń z przeszłości małej ojczyzny.

Uczeń:

charakteryzuje elementy kultury regionalnej stanowiące o jej odrębności, np. strój, gwara, potrawy;

wyjaśnia, na czym polega wkład kultury regionalnej w rozwój kultury polskiej;

przedstawia problemy społeczno-gospodarcze małej ojczyzny.

Uczeń:

na podstawie wiadomości z różnych źródeł  charakteryzuje dokonania postaci z regionu, które przyczyniły się do jego rozwoju.

 

Samorząd lokalny

 

władze lokalne – zakres działań i sposób ich powoływania

 

Uczeń:

wskazuje na planie miejscowości siedzibę władz lokalnych;

wymienia nazwisko wójta (burmistrza lub prezydenta);

podaje jeden przykład działań władz lokalnych.

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „władza lokalna”;

wymienia przedstawicieli władzy lokalnej;

wyjaśnia zasady powoływania władz lokalnych;

podaje przykład działań podejmowanych przez władzę lokalną w swojej miejscowości.

 

Uczeń:

wymienia i nazywa władze lokalne, używając pojęć: „rada miasta” „lub gminy”, „wójt” („burmistrz”
 lub „prezydent”);

omawia przykłady działań samorządu lokalnego z własnego terenu.

 

Uczeń:

wymienia zakres działań władz lokalnych.

 

Uczeń:

wyjaśnia, dlaczego istnienie samorządu terytorialnego jest ważne dla rozwoju społeczeństwa demokratycznego.

 

Moja ojczyzna – Polska

 

Polska – położenie, obszar, granice, kraje sąsiednie

symbole, święta narodowe Polski, miejsca pamięci narodowej

ludność Polski – mniejszości narodowe i etniczne, miejsca największych skupisk Polaków na świecie

zróżnicowanie regionalne Polski

Uczeń:

wskazuje na mapie Europy Polskę;

nazywa główne rzeki Polski (Wisłę, Odrę, Wartę) i pokazuje je na mapie;

wskazuje na mapie Morze Bałtyckie i góry (Tatry);

wymienia pełną nazwę państwa polskiego;

wymienia i nazywa polskie symbole;

recytuje słowa hymnu państwowego;

wymienia święta narodowe (3 maja, 
11 listopada).

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „symbole narodowe”;

wyjaśnia pochodzenie nazwy „Polska”, nawiązując do legendarnych początków państwa;

wymienia i wskazuje na mapie Europy państwa sąsiadujące z Polską;

omawia położenie geograficzne Polski;

wymienia mniejszości narodowe i etniczne żyjące w Polsce;

wymienia przykłady miejsc pamięci narodowej (np. Grób Nieznanego Żołnierza).

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „naród”;

wyjaśnia symbolikę polskich barw narodowych;

wskazuje na mapie i opisuje główne regiony Polski;

nazywa i pokazuje na mapie krainy geograficzno-historyczne Polski;

nazywa wydarzenia historyczne, które upamiętniają polskie święta narodowe.

 

 

Uczeń:

wyjaśnia, na czym polega zróżnicowanie regionalne Polski;

wymienia miejsca największych skupisk Polaków na świecie;

wymienia mniejszości narodowe i etniczne;

charakteryzuje więzi łączące naród;

uzasadnia konieczność poszanowania symboli narodowych;

wyjaśnia rolę, jaką symbole narodowe pełnią w życiu narodów;

wskazuje miejsce pamięci w swojej okolicy i opowiada o wydarzeniach, które ono upamiętnia.

Uczeń:

wyjaśnia okoliczności powstania hymnu państwowego;

wskazuje postacie historyczne wzmiankowane w hymnie i wydarzenia z jakimi są one związane;

przygotowuje prezentację miejsc pamięci narodowej z własnego regionu i przedstawia ją w klasie lub tworzy portfolio.

 

Moje państwo – Rzeczpospolita Polska

 

Polska krajem demokratycznym

najwyższe organy władzy w Polsce

konstytucja dokumentem określającym prawa i obowiązki obywateli

Uczeń:

wymienia imię i nazwisko urzędującego premiera i prezydenta RP;

wskazuje konstytucję jako najważniejszy dokument w państwie.

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „demokracja”;

wymienia organy władzy w Rzeczypospolitej Polskiej: parlament, prezydent, rząd, sądy.

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „konstytucja”;

wyjaśnia zasady wyborów władz w Polsce.

 

 

Uczeń:

podaje przykłady praw i obowiązków obywateli Rzeczypospolitej Polskiej;

samodzielnie dokonuje interpretacji fragmentu tekstu Konstytucji RP.

Uczeń:

przedstawia zakres obowiązków najwyższych organów władzy w Polsce.

 

Legendy o początkach państwa polskiego

 

 

pochodzenie nazwy Polska, jej herbu i barw narodowych

Legenda formą popularyzacji wiedzy o przeszłości

Uczeń:

z pomocą nauczyciela opowiada legendę O Lechu, Czechu i Rusie.

z pomocą nauczyciela opowiada legendę O Popielu i Piaście oraczu.

 

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „legenda”;

wyjaśnia pochodzenie nazwy Gniezno;

wymienia dawną nazwę określającą Polaków (Lechici).

wskazuje na mapie miejscowości wymienione w legendach

 

Uczeń:

samodzielnie opowiada legendy O Lechu, Czechu i Rusie i O Popielu i Piaście oraczu;

rozpoznaje cechy charakterystyczne legendy;

wskazuje na mapie współczesnych sąsiadów Polski.

Uczeń:

wyjaśnia związek legendy z symbolami państwa polskiego.

wyjaśnia w oparciu o legendę pochodzenie nazwy pierwszej polskiej dynastii.

 

 

Uczeń:

samodzielnie przygotowuje prezentację o historii godła polskiego

lub

samodzielnie przygotowuje prezentację o legendarnych początkach państwa polskiego.

Unia Europejska

 

Unia Europejska organizacją państw Europy

państwa członkowskie Unii Europejskiej

symbolika Unii Europejskiej

Polska krajem członkowskim Unii Europejskiej.

Uczeń:

rozpoznaje symbole Unii Europejskiej: flagę i hymn;

na podstawie mapy wymienia państwa członkowskie Unii Europejskiej.

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „Unia Europejska”, „euro”;

wyjaśnia cel powstania Unii Europejskiej.

 

Uczeń:

określa daty: powstania UE (1993 r.) i przyjęcia Polski do UE (2004 r.).

 

Uczeń:

wymienia najważniejsze instytucje UE i charakteryzuje ich zadania.

 

Uczeń:

opowiada na podstawie wiadomości z różnych źródeł o uczestnictwie Polski we wspólnocie europejskiej i prezentuje przykłady konkretnych działań wyrażając na ten temat własną opinię.

 

Problemy ludzkości w XXI wieku

 

problemy ludzkości w XXI wieku

skutki działalności człowieka

działania pomocowe podejmowane przez państwa i organizacje pozarządowe

 

Uczeń:

wymienia przykłady problemów ludzkości w XXI wieku;

wymienia przykłady działań pomocowych, które są podejmowane przez państwa lub organizacje pozarządowe.

 

 

Uczeń:

wymienia organizacje działające na rzecz ludzi potrzebujących pomocy (np. Polski Czerwony Krzyż, Polska Akcja Humanitarna, fundacje) i wskazuje cel ich działalności;

opowiada o przejawach nędzy na świecie.

 

Uczeń:

wyjaśnia na przykładach przyczyny i następstwa konfliktów zbrojnych na świecie;

uzasadnia potrzebę wspólnych międzynarodowych działań.

 

Uczeń:

formułuje własną opinię o działaniach pomocowych podejmowanych przez państwa lub organizacje pozarządowe;

wyjaśnia konieczność niesienia pomocy potrzebującym, rozpoczynając działania od najbliższego środowiska.

 

Uczeń:

definiuje pojęcia: „organizacja humanitarna”, „Powszechna Deklaracja Praw Człowieka”, „terroryzm”;

rozumie wagę 
i znaczenie istnienia „Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka”;

potrafi zinterpretować na podstawie tekstu źródłowego („Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka”) prawa człowieka zawarte 
w tym dokumencie.

 

Czym zajmuje się historia?

 

historia nauką o przeszłości

historia nauką badającą przyczyny i skutki ważnych wydarzeń

elementy kształtujące historię

praca historyka

 

 

Uczeń:

definiuje pojęcia: „historia”, „historycy”;

wyjaśnia, czym zajmuje się historia.

 

Uczeń:

wyjaśnia, kto tworzy historię.

 

Uczeń:

przedstawia elementy kształtujące historię: ważne wydarzenia, działalność wybitnych jednostek, praca przeszłych pokoleń;

wyjaśnia zadania historyków.

 

Uczeń:

wskazuje korzyści, jakie daje dobra znajomość historii;

wyjaśnia konieczność zbadania przyczyn i skutków wydarzeń historycznych dla zrozumienia przeszłości.

 

Uczeń:

wskazuje osiągnięcia współczesnej cywilizacji (podaje konkretne przykłady)jako efekt pracy minionych pokoleń.

 

Źródła historyczne i ich rodzaje

 

źródła historyczne i ich podział

przykłady źródeł historycznych

archeologia nauką wspomagającą badania historyczne

 

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „źródła historyczne”;

wymienia przykłady źródeł historycznych.

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „archeologia”;

przedstawia podział źródeł historycznych;

podaje przykłady źródeł materialnych i pisanych.

 

Uczeń:

wyjaśnia znaczenie źródeł historycznych dla poznania przeszłości.

 

Uczeń:

uzasadnia konieczność dotarcia do wszelkich możliwych źródeł w celu dobrego i obiektywnego poznania przeszłości;

przedstawia znaczenie badań archeologicznych dla poznania przeszłości.

 

Uczeń:

wskazuje podobieństwa i różnice między zakresem badań historyków i archeologów.

 

Chronimy ślady przeszłości

 

zabytki i ich rodzaje

zadania muzeów

różnorodne formy ochrony zabytków

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „zabytek, muzeum”;

wskazuje muzeum jako podstawową formę ochrony zabytków;

przedstawia najważniejsze zasady zachowania się w muzeum (1–2 przykłady).

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie: „biblioteka”;

wymienia najważniejsze instytucje ochrony zabytków (muzeum, biblioteka);

wyjaśnia konieczność właściwego zachowania się w muzeum;

przedstawia zasady poprawnego zachowania się w instytucjach chroniących zabytki.

Uczeń:

przedstawia zadania muzealnictwa (gromadzenie, przechowywanie, konserwacja zabytków, organizacja wystaw);

wyjaśnia konieczność ochrony zabytków.

 

Uczeń:

definiuje pojęcia: „skansen”, „archiwum”;

wymienia różnorodne formy ochrony zabytków.

 

Uczeń:

sporządza własną listę najpiękniejszych polskich zabytków.

 

Jak zmierzyć czas?

 

sposoby mierzenia czasu dawniej i współcześnie

jednostki pomiaru czasu

dawne i współczesne przyrządy służące do mierzenia czasu

 

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „zegar”, „kalendarz”;

wymienia jednostki pomiaru czasu zegarowego i kalendarzowego;

wskazuje na ilustracji dawne i współczesne przyrządy służące do mierzenia czasu.

 

Uczeń:

wymienia sposoby mierzenia czasu dawniej i współcześnie;

nazywa i wskazuje na ilustracji dawne i współczesne przyrządy służące do mierzenia czasu.

 

Uczeń:

wyjaśnia potrzebę mierzenia czasu;

czyta ze zrozumieniem tekst źródłowy i odpowiada na związane z nim pytania.

 

Uczeń:

wskazuje i wyjaśnia związek między obserwacją przyrody a powstaniem zegarów i kalendarzy;

charakteryzuje sposoby określania czasu minionych wydarzeń w dalekiej przeszłości (przed wynalezieniem kalendarza i zegarów).

 

Uczeń:

wyszukuje z różnych źródeł informacje o dawnych kalendarzach (np. egipskim) i prezentuje je w wybranej przez siebie formie.

 

Ery, tysiąclecia i wieki, czyli czas w historii

 

zasady określania czasu minionych wydarzeń (czasy przed naszą erą, czasy naszej ery) według kalendarza chrześcijańskiego;

„era”, „epoka” „wiek”, „tysiąclecie” – pojęcia i ich zakres

obliczanie upływu czasu wydarzeń

chronologiczne porządkowanie wydarzeń

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: 
„wiek”, „tysiąclecie”;

wyjaśnia znaczenie skrótów: p.n.e. i  n.e.;

określa wiek podanego wydarzenia;

zapisuje określony wiek cyfrą rzymską.

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „era”, „taśma chronologiczna”, „oś czasu”;

wskazuje narodziny Chrystusa jako wydarzenie określające podział czasu na czasy p.n.e. i n.e.;

zaznacza na taśmie chronologicznej podane wydarzenia.

Uczeń:

wskazuje wydarzenie starsze i młodsze;

oblicza upływ czasu między podanymi wydarzeniami w zakresie naszej ery lub czasów przed naszą erą.

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „chronologia”;

porządkuje podane wydarzenia według chronologii;

wyjaśnia fakt, że podział czasu jest podziałem umownym.

 

Uczeń:

oblicza upływ czasu między wydarzeniem sprzed naszej ery a wydarzeniem, które miało miejsce w czasach naszej ery (wie, że w historii nie ma roku 0).

 

Początki ludzkości

 

czas i miejsce pojawienia się pierwszych ludzi

warunki życia najstarszych przodków człowieka

dokonania pierwszych ludzi

koczowniczy i osiadły tryb życia

 

Uczeń:

wskazuje Afrykę Środkową jako miejsce pojawienia się pierwszych ludzi;

nazywa sposoby zdobywania pożywienia przez pierwszych ludzi (zbieractwo, myślistwo);

podaje 1–2 przykłady mieszkań najstarszych przodków człowieka.

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: koczowniczy i osiadły tryb życia;

charakteryzuje warunki życia pierwszych ludzi;

wyjaśnia, w jaki sposób pierwsi ludzie wzniecali ogień;

wyjaśnia wpływ umiejętności wzniecania ognia na warunki życia pierwszych ludzi;

wskazuje przejście do osiadłego trybu życia jako najważniejsze osiągnięcie pierwszych ludzi.

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „prehistoria”;

wymienia narzędzia używane przez pierwszych ludzi;

wymienia najważniejsze osiągnięcia pierwszych ludzi życia (tkactwo, garncarstwo, uprawa roli);

odczytuje informacje zawarte w materiale ilustracyjnym.

 

Uczeń:

wskazuje wpływ osiągnięć pierwszych ludzi na zmiany w warunkach ich  życia;

wyjaśnia wagę przejścia z koczowniczego do osiadłego trybu życia dla warunków życia ludzi.

 

Uczeń:

wyszukuje i prezentuje informacje na temat osad prehistorycznych.

 

Pierwsze cywilizacje

 

powstanie pierwszych cywilizacji

rola wielkich rzek  w życiu najstarszych cywilizacji

społeczny podział pracy

Uczeń:

wymienia najstarsze cywilizacje (podaje przykład np. Egipt);

wskazuje miejsca powstania pierwszych cywilizacji posługując się wyrażeniem „wielkie rzeki”;

wskazuje rzekę Nil jako jedną z rzek, nad którą powstały pierwsze cywilizacje.

 

Uczeń:

wskazuje na mapie położenie geograficzne Mezopotamii i Egiptu;

zaznacza na taśmie chronologicznej czas powstania najstarszych cywilizacji (3500 r. p.n.e.);

wyjaśnia, dlaczego pierwsze państwa powstały nad wielkimi rzekami (podaje jeden argument np. wylewy wielkich rzek).

Uczeń:

definiuje pojęcie „państwo”;

nazywa i wskazuje na mapie rzeki, nad którymi leżały Egipt  i Mezopotamia;

wyjaśnia rolę wielkich rzek w funkcjonowaniu pierwszych państw;

wymienia grupy społeczne państw starożytnych.

 

Uczeń:

definiuje pojęcie „cywilizacje”;

wyjaśnia sposób funkcjonowania systemów nawadniających;

przedstawia zajęcia grup społecznych w państwach starożytnych;

wyjaśnia, na czym polegał społeczny podział pracy.

Uczeń:

wyjaśnia i uzasadnia znaczenie pracy w życiu najstarszych społeczeństw.

 

Wynalezienie pisma. Zaczyna się historia

 

wynalezienie pisma i jego znaczenie

rodzaje pisma

materiał pisarski

znaczenie umiejętności czytania i pisania

 

 

Uczeń:

definiuje pojęcie „pismo”;

określa czas wynalezienia pisma;

nazywa materiał, na którym pisano, podaje przynajmniej jeden przykład.

Uczeń:

wymienia rodzaje pisma (klinowe, obrazkowe i alfabetyczne);

zaznacza rok 3500 r. p.n.e. na taśmie chronologicznej;

nazywa materiał, na którym pisano.

Uczeń:

nazwa i opisuje poznany materiał pisarski.

 

Uczeń:

charakteryzuje poznane rodzaje pisma;

wyjaśnia znaczenie pisma dla poznania przeszłości i komunikowania się ludzi.

Uczeń:

przygotowuje prezentację na temat:Wynalezienie pisma czyli kiedy kończy się prehistoria a zaczyna historia”.

 

W Egipcie faraonów

 

warunki życia w starożytnym Egipcie;

władca Egiptu i zakres jego władzy

ludność starożytnego Egiptu, jej zajęcia i warunki życia

 

 

Uczeń:

wskazuje na mapie starożytny Egipt i rzekę Nil;

wyjaśnia pojęcie „faraon”.

Uczeń:

definiuje pojęcie „piramida”;

zaznacza na taśmie chronologicznej czas powstania starożytnego Egiptu (3000 r. p.n.e.);

wskazuje znaczenie Nilu dla funkcjonowania państwa egipskiego.

 

 

Uczeń:

wskazuje czas powstania starożytnego Egiptu;

charakteryzuje warunki naturalne starożytnego Egiptu;

wymienia grupy społeczne starożytnego Egiptu.

 

Uczeń:

przedstawia zajęcia grup społecznych starożytnego Egiptu;

opowiada o warunkach życia poszczególnych grup społecznych starożytnego Egiptu;

omawia pozycję faraona w społeczeństwie egipskim.

 

Uczeń:

wyszukuje i prezentuje informacje o słynnych władcach starożytnego Egiptu.

 

Droga Egipcjanina do wieczności

 

wierzenia starożytnych Egipcjan

najważniejsze bóstwa

i wyobrażenia o nich

piramidy – grobowce faraonów

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „wielobóstwo”;

przedstawia krótko wierzenia starożytnych Egipcjan.

 

Uczeń:

opisuje sposoby oddawania czci bogom;

wymienia najważniejsze bóstwa egipskie.

 

Uczeń:

opowiada, w jaki sposób Egipcjanie przedstawiali bogów;

wyjaśnia sposób budowy piramid;

wymienia (na podstawie ilustracji) narzędzia używane do budowy piramid.

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „mumifikacja”, „mumia”, „sfinks”;

wyjaśnia przyczyny mumifikowania zwłok.

Uczeń:

przygotuje krótką informację o słynnych grobowcach lub piramidach egipskich.

 

W Atenach Peryklesa

 

położenie i warunki naturalne starożytnej Grecji

wygląd Aten w starożytności

władza w starożytnych Atenach

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „demokracja”;

wskazuje na mapie starożytną Grecję i Ateny;

opowiada o warunkach naturalnych starożytnej Grecji.

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „polis”;

opisuje wygląd Aten w czasach Peryklesa;

wymienia zajęcia mieszkańców Aten.

Uczeń:

wymienia zasługi Peryklesa dla rozwoju Aten;

wymienia czynniki jednoczące Greków w starożytności.

 

Uczeń:

omawia zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej.

 

 

 

Uczeń:

wykorzystując informacje z różnych źródeł przygotowuje przewodnik po Atenach w czasach Peryklesa i przedstawia go we wskazanej formie.

 

W kręgu greckich wierzeń i filozofii

 

świątynie greckie miejscem kultu religijnego;

narodziny teatru greckiego i filozofii;

igrzyska sportowe i ich rola w życiu starożytnych Greków

 

Uczeń:

wymienia sposoby oddawania czci bogom (świątynie, igrzyska, teatr);

wymienia Olimpię jako miejsce rozegrania pierwszych igrzysk starożytnych;

wymienia sposoby nagradzania zwycięzców;

wskazuje na mapie Olimpię i Ateny;

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „igrzyska olimpijskie”;

wymienia dyscypliny sportowe rozgrywane podczas igrzysk;

opowiada o wyglądzie i sposobie prezentacji sztuk w teatrze greckim.

Uczeń:

określa datę pierwszych igrzysk olimpijskich i zaznacza ją na taśmie chronologicznej;

wyjaśnia, czym zajmowali się filozofowie.

Uczeń:

wskazuje podobieństwa i różnice pomiędzy igrzyskami w starożytności i dzisiaj (np. ubiór, dyscypliny, nagrody).

 

Uczeń:

wymienia dokonania starożytnych Greków w różnych dziedzinach;

przygotowuje prezentację na temat wierzeń Greków;

wymienia dzieła sztuki nawiązujące do tematyki mitologicznej;

opisuje, jak wierzenia wpływały na życie starożytnych Greków.

 

Od osady do imperium

 

 

 

 

położenie Rzymu i zajęcia mieszkańców

przyczyny rozwoju Rzymu

 

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „imperium”;

wskazuje na mapie Rzym, Morze Śródziemne;

wskazuje na mapie zasięg podbojów rzymskich;

wskazuje przyczyny sukcesów armii rzymskiej (podaje przynajmniej jeden argument).

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „legion”;

zaznacza na taśmie chronologicznej datę legendarnego założenia Rzymu (753 r. p.n.e.);

wskazuje na mapie Półwysep Apeniński, Tyber;

wymienia grupy społeczne starożytnego Rzymu;

wskazuje źródła sukcesów armii rzymskiej.

 

Uczeń:

omawia zajęcia poszczególnych grup społecznych;

charakteryzuje technikę wojenną Rzymian (posługując się nazwami machin).

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcie „łuk triumfalny”;

przedstawia przyczyny powstania imperium rzymskiego;

wyjaśnia słuszność twierdzenia, że Morze Śródziemne było wewnętrznym morzem Rzymian;

wyjaśnia, jak w Rzymie wykształciła się arystokracja.

 

Uczeń:

przedstawia postacie wybitnych wodzów rzymskich np. Juliusza Cezara.

 

Dokonania starożyt

nych Rzymian

 

dokonania Rzymian ułatwiające funkcjonowanie państwa i życie mieszkańców;

Rzymianie twórcami prawa;

łacina językiem Rzymian

 

Uczeń:

wymienia najważniejsze dokonania Rzymian, które ułatwiły funkcjonowanie państwa i życie mieszkańców (prawo, drogi, mosty, akwedukty).

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „prawo”, „akwedukty”;

charakteryzuje najważniejsze dokonania Rzymian, które ułatwiły funkcjonowanie państwa i życie mieszkańców.

 

Uczeń:

opowiada o edukacji Rzymian przygotowującej do kariery urzędniczej;

wskazuje łacinę jako język Rzymian.

 

Uczeń:

wyjaśnia przydatność dokonań Rzymian dla funkcjonowania państwa i życia mieszkańców;

opowiada (posługując się ilustracją) o etapach budowy dróg w starożytnym Rzymie.

 

Uczeń:

wyjaśnia znaczenie osiągnięć prawniczych Rzymian dla prawa współczesnego;

podaje zapisy prawa rzymskiego wykorzystywane współcześnie.

 

Narodziny chrześcijaństwa

 

Izraelici, odmienność ich wiary w świecie starożytnym najważniej-sze zasady judaizmu

Jezus z Nazaretu i jego nauki

narodziny nowej religii i położenie jej wyznawców

rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „chrześcijaństwo”, „Biblia”;

przedstawia osobę i nauki Jezusa z Nazaretu;

opisuje okoliczności narodzin chrześcijaństwa.

 

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „apostoł” „Dekalog”;

zaznacza na taśmie chronologicznej wiek narodzin chrześcijaństwa;

wskazuje na mapie Palestynę i miasta związane z życiem i działalnością Jezusa z Nazaretu.

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia: „Jahwe”, „judaizm”, „Mesjasz”, „Stary Testament”, „Nowy Testament”;

wyjaśnia, na czym polegała odmienność nauk Jezusa wobec religii Żydów;

opowiada o sytuacji chrześcijan w I–IV wieku.

Uczeń:

przedstawia najważniejsze zasady judaizmu;

wyjaśnia, dlaczego chrześcijaństwo wywodzi się z judaizmu.

 

Uczeń:

wskazuje czynniki łączące chrześcijaństwo i judaizm.

 

 

Wymagania na poszczególne oceny dla klasy V – 1 h

Temat
lekcji

Zagadnienia

Wymagania na poszczególne oceny

Ocena

dopuszczająca

Ocena

dostateczna

Ocena
dobra

Ocena
bardzo dobra

Ocena
celująca

Początek nowej epoki – średniowiecza

• upadek imperium rzymskiego

• życie ludzi na początku średniowiecza

• wzrost znaczenia Kościoła

• powstanie nowych państw w Europie

Uczeń:

• zna i zaznacza na taśmie chronologicznej datę upadku imperium rzymskiego – 476 r.;

• wskazuje upadek imperium rzymskiego jako początek nowej epoki – średniowiecza.

Uczeń:

• wyjaśnia przyczyny podziału imperium rzymskiego na części wschodnią i zachodnią;

• przedstawia przyczyny upadku starożytnego Rzymu;

• wyjaśnia pojęcie „barbarzyńcy”;

• posługując się mapą, wskazuje
i nazywa państwa barbarzyńskie powstałe na gruzach imperium rzymskiego;

• zna wpływ łaciny na powstanie języków romańskich.

Uczeń:

• wyjaśnia, jak doszło do powstania państw barbarzyńskich na gruzach imperium rzymskiego;

• opowiada o położeniu
ludności po upadku
imperium rzymskiego;

• wyjaśnia pojęcie „języki romańskie”
i podaje ich przykłady.

Uczeń:

• charakteryzuje zmiany, jakie zaszły w życiu ludzi na początku średniowiecza;

• wyjaśnia przyczyny rozszerzenia się chrześcijaństwa
w Europie;

• przedstawia rolę duchownych w państwach barbarzyńskich.

Uczeń:

• zbiera informacje na temat plemienia Wandalów
i wyjaśnia współczesne rozumienie pojęcia „wandal”.

Nasi przodkowie –Słowianie

• Słowianie, ich siedziby i zajęcia

• wierzenia Słowian

• obyczaje Słowian

• system plemienny

Uczeń:

• zaznacza VI w. – czas pojawienia się Słowian
w Europie – na taśmie chronologicznej;

• wymienia zajęcia Słowian;

• wymienia przykłady obrzędów słowiańskich, które przetrwały do dziś.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „plemię”;

• nazywa i wskazuje na mapie siedziby Słowian (tereny Europy Środkowo-Wschodniej);

• przedstawia wierzenia Słowian;

• podaje przykłady miejsc,
w których Słowianie czcili bogów.

Uczeń:

• wymienia grupy etniczne Słowian
i podaje przykłady współczesnych narodów do nich zaliczanych;

• wymienia więzi łączące członków jednego plemienia.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „wiec”;

• wymienia najważniejszych bogów słowiańskich i ich dziedziny opiekuńcze;

• wyjaśnia zasady funkcjonowania ustroju plemiennego.

Uczeń:

• zbiera informacje
i opowiada o dożynkach – obrzędzie słowiańskim, który przetrwał do dziś.

 

Mieszko twórcą państwa

• zjednoczenie plemion przez Polan

• Mieszko I władcą nowego państwa

• przyczyny chrztu Polski w 966 r.

• skutki i znaczenie chrztu Polski
 

Uczeń:

• zaznacza i zapisuje
na taśmie chronologicznej datę chrztu Polski – 966 r.;

• wskazuje wiek X jako czas panowania Mieszka I i zaznacza go na taśmie chronologicznej;

• wskazuje Mieszka I
jako pierwszego historycznego władcę Polski.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „dynastia”;

• wskazuje ród Piastów jako pierwszą polską dynastię panującą;

• wskazuje na mapie państwo Mieszka I, Gniezno i Poznań;

• na podstawie mapy wymienia plemiona zamieszkujące ziemie polskie w X w.;

• wskazuje na mapie tereny zamieszkałe przez plemię Polan;

• na podstawie mapy wymienia sąsiadów Polski za panowania Mieszka I.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „misja chrystianizacyjna”;

• wyjaśnia pochodzenie nazw „Polanie”
i „Polska”.

Uczeń:

• wskazuje przyczyny przyjęcia chrztu przez Mieszka I;

• wymienia korzyści płynące dla Polski z przyjęcia chrześcijaństwa.

Uczeń:

• wskazuje znaczenie przyjęcia chrześcijaństwa dla rozwoju państwa polskiego.

Bolesław Chrobry – pierwszy król Polski

• Bolesław Chrobry następcą Mieszka I

• cel i skutki misji
św. Wojciecha

• przyczyny i znaczenie zjazdu gnieźnieńskiego

• Bolesław Chrobry
i Otton III – bohaterowie zjazdu gnieźnieńskiego

• koronacja Bolesława Chrobrego w 1025 r.

Uczeń:

• wyjaśnia znaczenie przydomka „Chrobry”;

• zaznacza i zapisuje na taśmie chronologicznej datę zjazdu gnieźnieńskiego – 1000 r.;

• wskazuje bohaterów zjazdu gnieźnieńskiego – Bolesława Chrobrego
i Ottona III.

Uczeń:

• przedstawia krótko postać św. Wojciecha;

• opowiada historię zjazdu gnieźnieńskiego;

• wskazuje na mapie zasięg terytorialny państwa Bolesława Chrobrego.

Uczeń:

• zaznacza i zapisuje na taśmie chronologicznej daty misji św. Wojciecha (997 r.)
i koronacji Bolesława Chrobrego (1025 r.);

• przedstawia cel misji
św. Wojciecha;

• opowiada o przebiegu misji św. Wojciecha;

• wyjaśnia znaczenie koronacji Bolesława Chrobrego dla państwa polskiego;

• wskazuje na mapie
i nazywa tereny przyłączone do Polski przez Bolesława Chrobrego oraz miejscowość, w której powstało pierwsze
w Polsce arcybiskupstwo.

Uczeń:

• wyjaśnia przyczyny zjazdu gnieźnieńskiego;

• omawia decyzje
ogłoszone na zjeździe gnieźnieńskim
i ich znaczenie;

• wyjaśnia znaczenie utworzenia w Polsce arcybiskupstwa.

Uczeń:

• ocenia panowanie Bolesława Chrobrego.

 

 

 

Temat
lekcji

Zagadnienia

Wymagania na poszczególne oceny

Ocena

dopuszczająca

Ocena

dostateczna

Ocena
dobra

Ocena
bardzo dobra

Ocena
celująca

Trud rządzenia

• władca – jego prawa
i obowiązki

• urzędnicy i ich zadania

• drużyna książęca i jej rola

• dwór książęcy (królewski)

• Gniezno pierwszą stolicą Polski

Uczeń:

• wskazuje Mieszka I
i Bolesława Chrobrego jako pierwszych władców Polski;

• zna tytuły pierwszych władców Polski – książę
i król;

• wskazuje Gniezno jako pierwszą stolicę Polski.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „drużyna książęca”;

• wyjaśnia zadania i znaczenie drużyny książęcej.

Uczeń:

• wymienia najważniejszych urzędników
książęcych (królewskich);

• wskazuje zadania rady monarszej.

Uczeń:

• wymienia prawa
i obowiązki władcy
w X–XII w.;

• omawia zadania najważniejszych urzędników książęcych (królewskich);

• opowiada krótko o życiu
dworu książęcego (królewskiego) w X–XII w.

Uczeń:

• przedstawia
i omawia uzbrojenie wojów konnych
i pieszych z początków średniowiecza.

Życie w Polsce pierwszych Piastów

• społeczeństwo polskie za pierwszych Piastów

• miejsca powstawania grodów

• wygląd, funkcja
i znaczenie grodów

• zajęcia mieszkańców grodu

• funkcja podgrodzi
i zajęcia ich mieszkańców

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcia: „gród”, „podgrodzie”;

• wskazuje miejsca,
w których powstawały grody.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „danina”;

• wymienia grupy społeczne żyjące w Polsce X–XII w.;

• wskazuje na ilustracji elementy obronne grodu.

Uczeń:

• przedstawia zajęcia grup społecznych Polski
X–XII w.;

• przedstawia zadania niektórych osad
służebnych;

• wymienia mieszkańców grodu i podgrodzi;

• wskazuje zadania
(zajęcia) mieszkańców podgrodzi.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie
„osady służebne”;

• przedstawia funkcje grodu;

• przedstawia
i charakteryzuje obowiązki poddanych wobec monarchy.

Uczeń:

• wymienia znane grody powstałe na terenie regionu.

Wśród zakonników

• powstawanie zgromadzeń zakonnych

• życie w klasztorze

• wygląd i zajęcia zakonników

• św. Franciszek z Asyżu

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „klasztor”;

• charakteryzuje krótko św. Franciszka z Asyżu.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcia: „zakon”, „reguła zakonna”;

• opisuje wygląd zakonników;

• opowiada o życiu zakonnym używając pojęć: „modlitwa”, „praca”, „ubóstwo”.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcia:
„tonsura”, „habit”;

• przedstawia zajęcia zakonników.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie
„benedyktyńska praca”;

• opowiada
o przygotowaniach
do ślubów zakonnych;

• wymienia przyrzeczenia ślubów zakonnych.

Uczeń:

• we wskazanej przez nauczyciela formie przedstawia
św. Franciszka z Asyżu
i nauki, jakie głosił.

 

Kazimierz Wielki dobrym gospodarzem

• Kraków siedzibą królewską

• polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego

• założenie Akademii Krakowskiej

• uczta u Wierzynka

Uczeń:

• wskazuje na mapie Kraków i państwo Kazimierza Wielkiego;

• zaznacza na taśmie chronologicznej datę 1364 r.

Uczeń:

• umiejscawia w czasie panowanie Kazimierza Wielkiego
i zaznacza je na taśmie
chronologicznej;

• wskazuje na mapie państwo Kazimierza Wielkiego i wymienia państwa z nim
sąsiadujące;

• opowiada o panowaniu Kazimierza Wielkiego, wymieniając powstanie Akademii Krakowskiej i ucztę u Wierzynka.

Uczeń:

• wymienia przykłady działań Kazimierza Wielkiego prowadzące do wzmocnienia państwa polskiego (odpowiedź powinna uwzględniać następujące zagadnienia: pokojowa polityka zagraniczna, rozwój handlu i rzemiosła, kolonizacja, budownictwo obronne, Akademia Krakowska, uczta u Wierzynka).

Uczeń:

• próbuje ocenić panowanie króla Kazimierza Wielkiego;

• opowiada o uczcie
u Wierzynka;

• na podstawie ilustracji identyfikuje uczestników uczty u Wierzynka.

Uczeń:

• w oparciu o przykłady wyjaśnia powiedzenie: „Zastał Polskę drewnianą,
a zostawił murowaną”;

• wymienia zabytki regionu powstałe w czasach Kazimierza Wielkiego.

Na zamku rycerskim

• zamki obronne, ich funkcja i lokalizacja

• wygląd zamku – elementy obronne
i mieszkalne

• mieszkańcy zamku, ich zajęcia i rozrywki

• kodeks rycerski

• rycerze i ich powinności

• Zawisza Czarny wzorem średniowiecznego rycerza

 

Uczeń:

• w oparciu o ilustrację opowiada o życiu mieszkańców zamku
w średniowieczu;

• wskazuje elementy obronne zamku
i wyjaśnia ich funkcje
w czasie obrony.

 

Uczeń:

• opisuje wygląd średniowiecznego zamku;

• wymienia miejsca lokalizacji zamków;

• wymienia mieszkańców
zamku średniowiecznego;

• w oparciu o ilustrację opisuje strój rycerza;

• wymienia Zawiszę Czarnego jako wzór średniowiecznego rycerza.

 

Uczeń:

• wymienia elementy obronne zamku: fosa, most zwodzony, brama, mury obronne, wieże;

• wymienia cechy średniowiecznego rycerza;

• definiuje pojęcia: „kodeks rycerski”, „herb”;

• wyjaśnia funkcję średniowiecznych zamków;

• opisuje warunki życia mieszkańców zamku;

• przedstawia wzór rycerskiej postawy na przykładzie Zawiszy Czarnego.

Uczeń:

• wymienia zamki obronne regionu lub te, które widział lub zna;

• wyjaśnia zależność usytuowania zamków od ich funkcji obronnej;

• wymienia te cechy średniowiecznego rycerza, które mają charakter ponadczasowy.

 

Uczeń:

• wyjaśnia potrzebę naśladowania postaw rycerskich;

• wskazuje potrzebę ochrony zamków, jako pomników przeszłości.

 

 

 

 

Temat
lekcji

Zagadnienia

Wymagania na poszczególne oceny

Ocena

dopuszczająca

Ocena

dostateczna

Ocena
dobra

Ocena
bardzo dobra

Ocena
celująca

W średniowiecznym mieście

• powstawanie miast
w średniowieczu

• elementy obronne miast średniowiecznych

• wygląd i zabudowa średniowiecznego rynku

• miasta średniowieczne
a współczesne

Uczeń:

• na planie miasta wskazuje elementy obronne i rynek, odczytuje nazwy znajdujących się na rynku budowli;

• wymienia budynki znajdujące się przy rynku średniowiecznego miasta i omawia ich funkcje.

Uczeń:

• opowiada o powstawaniu miast w średniowieczu
i możliwościach ich lokowania;

• wymienia elementy obronne miasta, zapewniające bezpieczeństwo jego mieszkańcom;

• wyszukuje na planie miasta nazwy ulic, świadczące
o specjalnościach rzemieślniczych;

• opisuje wygląd średniowiecznego miasta, używając pojęć: „rynek”, „mury miejskie”, „brama miejska”.

Uczeń:

• wskazuje na ilustracji elementy obronne miejskiej zabudowy
i omawia ich funkcje.

Uczeń:

• definiuje pojęcia: „samorząd miejski”, „burmistrz”, „rajcy”, „rada miejska”; „ławnicy”;

• omawia miejsca
i sposoby lokowania średniowiecznego miasta, uwzględniając jego elementy obronne.

Uczeń:

• porównuje wygląd miasta w średniowieczu i miasta współczesnego;

• wymienia nazwy polskich miast powstałych
w średniowieczu.

Mieszkańcy średniowiecznego miasta

• mieszkańcy średniowiecznych miast i ich zajęcia

• cechy i ich zadania

• warunki życia mieszkańców średniowiecznego miasta

• czas wolny mieszkańców średniowiecznego miasta

Uczeń:

• wymienia mieszkańców średniowiecznego miasta;

• na podstawie ilustracji opisuje wygląd warsztatu rzemieślniczego.

Uczeń:

• definiuje pojęcie „cech”;

• opowiada o zajęciach kupców
i rzemieślników;

• wymienia nazwy specjalności średniowiecznych rzemieślników.

Uczeń:

• opowiada o sposobach spędzania czasu wolnego
przez mieszkańców średniowiecznych miast;

• na podstawie ilustracji opowiada o pracy średniowiecznych rzemieślników.

Uczeń:

• definiuje pojęcia: „mistrz cechowy”, „czeladnik”;

• ukazuje zróżnicowanie społeczne średniowiecz-
nego miasta;

• omawia warunki życia
i zajęcia jego mieszkańców;

• opowiada, jak wyglądała nauka zawodu
w średniowieczu:
od ucznia do mistrza cechowego.

Uczeń:

• wyjaśnia przyczyny zanikania współcześnie wielu specjalności rzemieślniczych.

 

Wieś w średniowieczu

• wygląd średniowiecznej wsi

• zajęcia mieszkańców wsi

• obowiązki chłopów wobec właściciela ziemi

• życie codzienne mieszkańców wsi

Uczeń:

• na podstawie ilustracji opisuje wygląd średniowiecznej wsi;

• opowiada o codziennej pracy mieszkańców wsi.

Uczeń:

• w oparciu o materiał ilustracyjny nazywa czynności wykonywane przez chłopów podczas prac polowych.

Uczeń:

• wymienia przykłady uprawianych roślin
i hodowanych zwierząt;

• podaje przykłady obowiązków chłopów wobec właścicieli wsi;

• opowiada o rozrywkach mieszkańców wsi.

Uczeń:

• omawia wygląd średniowiecznej wsi;

• wskazuje na ilustracji kościół, karczmę, młyn
i wyjaśnia ich rolę
w funkcjonowaniu wsi;

• opisuje warunki życia mieszkańców wsi;

• wymienia powinności chłopów wobec właścicieli wsi.

Uczeń:

• porównuje życie chłopa
z życiem rycerza
i mieszczanina;

• wymienia narzędzia używane podczas prac polowych i porównuje pracę chłopów
z pracą rolników współcześnie (zauważa znaczenie postępu cywilizacyjnego).

Trudne sąsiedztwo

• Krzyżacy na ziemiach polskich

• utworzenie państwa krzyżackiego i jego organizacja

• polityka Krzyżaków wobec sąsiadów

• zagarnięcie Pomorza Gdańskiego

Uczeń:

• opisuje wygląd rycerzy krzyżackich.

Uczeń:

• przedstawia przyczyny sprowadzenia Krzyżaków do Polski;

• wskazuje na mapie
Mazowsze, ziemię chełmińską Pomorze Gdańskie, państwo zakonne, Gdańsk, Malbork;

• zaznacza i zapisuje na taśmie chronologicznej rok 1226.

Uczeń:

• opowiada o okolicznoś-
ciach utworzenia państwa zakonnego;

• przedstawia politykę Krzyżaków wobec Polski;

• zaznacza i zapisuje na taśmie chronologicznej datę utraty przez Polskę Pomorza Gdańskiego – 1308 r.

Uczeń:

• przedstawia politykę prowadzoną przez Krzyżaków na podbitych terenach;

• wyjaśnia okoliczności zagarnięcia Pomorza Gdańskiego przez
Krzyżaków;

• wyjaśnia znaczenie Pomorza dla państwa polskiego.

Uczeń:

• przedstawia samodzielnie zebrane wiadomości na temat organizacji zakonu krzyżackiego.

Jadwiga Andegaweńska –

król Polski

• Jadwiga Andegaweńska królem Polski

• dwór Jadwigi i jej zasługi dla rozwoju kultury polskiej

• testament królowej Jadwigi

• kult św. Jadwigi

Uczeń:

• zaznacza na taśmie chronologicznej wiek XIV – czasy, w których
żyła Jadwiga Andegaweńska;

• charakteryzuje królową Jadwigę.

Uczeń:

• wymienia zasługi królowej Jadwigi dla kultury polskiej.

Uczeń:

• przedstawia okoliczności wstąpienia na tron Jadwigi Andegaweńskiej;

• opowiada o życiu dworu królowej Jadwigi.

Uczeń:

• nazywa, na podstawie schematu, związki pokrewieństwa między Jadwigą a ostatnimi Piastami;

• wyjaśnia, dlaczego Jadwiga Andegaweńska została uznana za świętą.

Uczeń:

• tworzy album „Dzieło królowej Jadwigi”,
poświęcony królowej Jadwidze i jej działalności.

Jadwiga i Jagiełło – unia polsko-litewska

• przyczyny unii polsko-
-litewskiej w Krewie

• Władysław Jagiełło królem Polski

• bitwa pod Grunwaldem w 1410 r.

Uczeń:

• zaznacza i zapisuje na taśmie chronologicznej daty unii w Krewie i bitwy pod Grunwaldem;

• wskazuje na mapie Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie, państwo zakonu krzyżackiego, Krewo, Grunwald.

Uczeń:

• wyjaśnia przyczyny unii polsko-litewskiej;

• opowiada o przyczynach
i skutkach bitwy pod Grunwaldem.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „unia personalna”;

• opowiada o przebiegu bitwy pod Grunwaldem.

Uczeń:

• opowiada o okolicznościach wstąpienia na tron Władysława Jagiełły;

• przedstawia zobowiązania Władysława Jagiełły podjęte w Krewie.

Uczeń:

• zbiera i przedstawia informacje o słynnych rycerzach, którzy brali udział w bitwie pod Grunwaldem.

 

Temat
lekcji

Zagadnienia

Wymagania na poszczególne oceny

Ocena

dopuszczająca

Ocena

dostateczna

Ocena
dobra

Ocena
bardzo dobra

Ocena
celująca

Wisłą do Gdańska

• odzyskanie Pomorza Gdańskiego

• wzrost znaczenia Wisły jako szlaku komunikacyjnego

• spław rzeczny

• rozkwit Gdańska i innych miast położonych na szlaku wiślanym

Uczeń:

• wskazuje na mapie Wisłę, Gdańsk i miasta położone na szlaku wiślanym;

• wymienia towary, którymi handlowano w Polsce w XV
i XVI wieku.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcia: „spichlerz”, „spław rzeczny”;

• wskazuje znaczenie Wisły jako szlaku komunikacyjnego.

Uczeń:

• wyjaśnia przyczyny ożywienia gospodarki polskiej po odzyskaniu Pomorza Gdańskiego;

• opowiada o funkcjonowa-
niu spławu rzecznego;

• wyjaśnia pojęcia: „szkuta”, „flisak”, „żuraw”, i posługuje się nimi.

Uczeń:

• przedstawia okoliczności odzyskania Pomorza Gdańskiego;

• przedstawia postanowienia pokoju w Toruniu 1466 r.

Uczeń:

• zbiera i przedstawia informacje o różnych jednostkach pływających, wykorzystywanych
w spławie rzecznym
w XVI wieku.

Z Kolumbem ku nieznanym brzegom

• średniowieczne wyobrażenia o Ziemi

• przyczyny odkryć geograficznych

• wielcy odkrywcy i ich wyprawy (Krzysztof Kolumb, Vasco da Gama, Ferdynand Magellan)

• skutki wielkich odkryć geograficznych dla Europy i Ameryki

Uczeń:

• definiuje pojęcia: „karawela”, „Nowy Świat” (patrz rozdział „Dwa światy”), „Indianie”, „broń palna”;

• wymienia odkrywców: Krzysztofa Kolumba, Ferdynanda Magellana, Vasco da Gamę;

• umieszcza w czasie
i w przestrzeni Krzysztofa Kolumba i jego pierwszą wyprawę.

Uczeń:

• opisuje odkrycie Krzysztofa Kolumba, używając pojęć: „karawela”, „Nowy Świat” (patrz rozdział „Dwa światy”), „Indianie”, „broń palna”.

Uczeń:

• wymienia następstwa wypraw odkrywczych dla Europy i Ameryki;

• wymienia nazwy towarów przywożonych z Nowego Świata do Europy (patrz rozdział „Dwa światy”).

Uczeń:

• wymienia przyczyny wielkich odkryć geograficznych;

• wymienia wynalazki
z dziedziny żeglugi, które umożliwiły dalekie wyprawy.

Uczeń:

• wyjaśnia przyczyny poszukiwania przez Europejczyków drogi morskiej do Indii;

• wskazuje na mapie kierunki podróży znanych odkrywców;

• wskazuje związek między wynalazkami
z dziedziny żeglugi a podejmowaniem dalekich wypraw;

• przedstawia osiągnięcia cywilizacji prekolumbijskich (patrz rozdział „Dwa światy”).

Narodziny nowej epoki

• renesans – nowe spojrzenie na świat

• ideał człowieka renesansu

• wynalezienie druku
i jego rola
w upowszechnianiu kultury

Uczeń:

• definiuje pojęcie „humanizm”;

• wymienia wybitnych przedstawicieli renesansu, m.in. Leonarda da Vinci, Michała Anioła;

• zaznacza na taśmie chronologicznej epokę renesansu;

• wskazuje Włochy jako kolebkę renesansu.

Uczeń:

• wymienia cechy człowieka renesansu;

• przedstawia poglądy głoszone przez humanistów.

Uczeń:

• opowiada o zmianach, jakie zaszły w życiu codziennym ludzi renesansu.

Uczeń:

• definiuje pojęcie „renesans” („odrodzenie”);

• charakteryzuje postawę człowieka renesansu;

• wyjaśnia, na czym polegało znaczenie wynalezienia nowej metody druku.

Uczeń:

• przedstawia osiągnięcia wybitnych postaci epoki
(Leonarda da Vinci,
Michała Anioła, Jana Gutenberga);

• opowiada o sposobie drukowania książek.

 

Renesansowy
Wawel Jagiellonów

• potomkowie Władysława Jagiełły

• drogi przenikania idei renesansu do Polski

• Wawel renesansową siedzibą królów Polski

• życie dworskie na Wawelu w okresie panowania ostatnich Jagiellonów

• zasługi ostatnich Jagiellonów dla rozwoju kultury polskiej

Uczeń:

• identyfikuje czasy renesansu w Polsce z okresem panowania władców z rodu Jagiellonów;

• opisuje życie dworskie na Wawelu w okresie panowania ostatnich Jagiellonów, używając pojęć: „dwór”, „komnata”, „arras”, „paź”.

Uczeń:

• na podstawie drzewa genealogicznego Jagiellonów wskazuje
i wyjaśnia stopnie pokrewieństwa w rodzinie.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcia: „dwór”, „komnata”, „arras”, „paź”;

• wskazuje renesansowy charakter siedziby królewskiej na Wawelu.

Uczeń:

• przedstawia drogi przenikania idei renesansowych do Polski;

• wyjaśnia pochodzenie
i znaczenie pojęcia „włoszczyzna”.

Uczeń:

• wymienia przykłady zmian wprowadzonych na dworze przez królową Bonę;

• przedstawia zasługi ostatnich Jagiellonów dla rozwoju kultury
w Polsce.

W pracowni
Mikołaja Kopernika

• Mikołaj Kopernik – człowiek renesansu

• odkrycie Kopernika – teoria heliocentryczna

• znaczenie odkrycia Kopernika

Uczeń:

• opowiada o życiu Mikołaja Kopernika, używając pojęć: „uczony”, „astronom”, „odkrycie naukowe”;

• opisuje i umieszcza w czasie odkrycie Mikołaja Kopernika.

Uczeń:

• definiuje pojęcie „astronom”;

• wskazuje na mapie miejscowości związane
z życiem i działalnością Mikołaja Kopernika: Toruń, Frombork, Kraków, Olsztyn.

Uczeń:

• wyjaśnia, co znaczy
powiedzenie: „Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”.

Uczeń:

• definiuje pojęcie „teoria heliocentryczna”;

• przedstawia Mikołaja Kopernika jako polskiego uczonego czasów renesansu;

• wyjaśnienia istotę teorii heliocentrycznej.

Uczeń:

• w oparciu o materiał ilustracyjny opisuje narzędzia badawcze, wykorzystywane
w pracy uczonego;

• przedstawia znaczenie teorii heliocentrycznej dla rozwoju nauki.

Szlachta i król rządzą Rzecząpospolitą

• szlachta i jej zajęcia

• pozycja stanu szlacheckiego
w państwie

• sejm walny i sejmiki ziemskie

Uczeń:

• przedstawia zajęcia szlachty;

• na podstawie ilustracji przedstawia skład sejmu walnego.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcia: „sejm walny”, „sejmiki ziemskie”, „pospolite ruszenie”, „przywilej”;

• zna rycerskie pochodzenie stanu szlacheckiego;

• charakteryzuje obowiązki szlachcica wobec państwa;

• wymienia najważniejszych urzędników królewskich.

Uczeń:

• przedstawia zróżnicowanie w stanie szlacheckim;

• opowiada o położeniu szlachty;

• charakteryzuje zadania najważniejszych urzędników królewskich.

Uczeń:

• przedstawia najważniejsze przywileje szlacheckie;

• wskazuje wpływ przywilejów na wyjątkową pozycję szlachty w Polsce
XVI–XVII w.;

• wymienia decyzje podejmowanie na sejmie walnym;

• wyjaśnia rolę sejmików ziemskich
w funkcjonowaniu parlamentaryzmu
w XVI–XVII w.

Uczeń:

• porównuje parlamentaryzm Rzeczypospolitej
XVI–XVII w.
z parlamentaryzmem współczesnej Polski.

 

 

Temat
lekcji

Zagadnienia

Wymagania na poszczególne oceny

Ocena

dopuszczająca

Ocena

dostateczna

Ocena
dobra

Ocena
bardzo dobra

Ocena
celująca

W majątku szlacheckim

• folwark szlachecki

• gospodarcza działalność szlachty

• ustawy antychłopskie
i antymieszczańskie

• życie codzienne dworu szlacheckiego

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie „kmiecie”;

• wymienia najważniejsze pomieszczenia dworu szlacheckiego;

• wymienia najważniejsze rozrywki szlachty.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcia: „folwark”, „pańszczyzna”, „dwór”;

• przedstawia gospodarczą działalność szlachty;

• opowiada o edukacji dzieci szlacheckich.

Uczeń:

• wymienia najważniejsze zabudowania folwarku
i wskazuje ich funkcje;

• przedstawia funkcjonowanie folwarku szlacheckiego;

• wyjaśnia przyczyny
i sposoby powiększania majątków szlacheckich;

• opisuje wygląd dworku szlacheckiego.

Uczeń:

• opowiada o wyglądzie folwarku szlacheckiego;

• wyjaśnia przyczyny uchwalenia przez szlachtę ustaw antychłopskich i antymieszczańskich;

• wymienia najważniejsze ustawy wymierzone przeciw chłopom i mieszczanom;

• wyjaśnia wpływ ustaw antychłopskich i antymieszczańskich na położenie tych grup społecznych.

Uczeń:

• zbiera i przedstawia informacje
o narzędziach rolniczych używanych w produkcji rolnej
w XVI–XVII w.

W Rzeczypospolitej Obojga Narodów

• postanowienia unii lubelskiej

• pierwsza wolna elekcja

• skutki wolnych elekcji

• Warszawa nową stolicą kraju

Uczeń:

• definiuje pojęcie „unia”;

• wskazuje na mapie Rzeczpospolitą Obojga Narodów;

• wymienia dwóch pierwszych królów elekcyjnych w Polsce;

• wskazuje  na mapie państwa, z których pochodzili Henryk Walezy i Stefan Batory.

Uczeń:

• wyjaśnia przyczyny zawarcia unii realnej
w Lublinie;

• wskazuje na mapie Warszawę i wymienia króla Zygmunta III Wazę jako władcę, który uczynił ją stolicą kraju.

Uczeń:

• opisuje, w jaki sposób wybierano króla, używając pojęć: „koronacja” (patrz rozdział „W blasku królewskiej korony”), „elekcja”, „pole elekcyjne”.

Uczeń:

• zaznacza na taśmie chronologicznej daty: 1569 r. i 1573 r., oraz identyfikuje je
z unią lubelską i pierwszą wolną elekcją;

• omawia sytuację geopolityczną Rzeczypospolitej po zawarciu unii lubelskiej;

• w oparciu o analizę mapy wyjaśnia powody przeniesienia stolicy
z Krakowa do Warszawy.

Uczeń:

• przedstawia przyczyny wolnych elekcji
i wyjaśnia zasady ich przeprowadzania;

• opisuje skutki wolnych elekcji.

 

W czasach potopu szwedzkiego
w XVII wieku

• najazd Szwedów na Polskę (1655–1660)

• postawa społeczeństwa w czasie najazdu szwedzkiego

• obrona Jasnej Góry

• Stefan Czarniecki bohaterem czasów potopu szwedzkiego

• skutki wojen ze Szwedami

Uczeń:

• w oparciu o analizę mapy wymienia przyczyny wojen polsko-szwedzkich.

Uczeń:

• sytuuje w czasie
i omawia wydarzenia potopu szwedzkiego,
uwzględniając obronę Częstochowy i postaci Stefana Czarnieckiego oraz ojca Augustyna Kordeckiego.

Uczeń:

• omawia przyczyny wojen ze Szwecją;

• przedstawia najważniejsze wydarzenia potopu szwedzkiego.

Uczeń:

• przedstawia zasięg najazdu szwedzkiego w 1655 r.
i postawy polskiej szlachty;

• omawia skutki wojen ze Szwecją;

• wyjaśnia, dlaczego najazd Szwedów nazwano „potopem”.

Uczeń:

• charakteryzuje postawy społeczeństwa polskiego wobec najeźdźcy, ze szczególnym naciskiem na postać Stefana Czarnieckiego jako symbolu patriotycznej postawy.

Wyprawa wiedeńska Jana III Sobieskiego

• Turcy zagrożeniem dla Polski i Europy

• wojny Rzeczypospolitej z Turcją w XVII w.

• odsiecz wiedeńska Jana III Sobieskiego

• skutki wojen XVII w.

Uczeń:

• sytuuje w czasie wyprawę wiedeńską Jana III Sobieskiego i zaznacza rok 1683 na taśmie chronologicznej;

• wskazuje na mapie Rzeczpospolitą, Turcję, Austrię, Wiedeń.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcia: „oblężenie”, „odsiecz”, „sułtan”, „husaria”;

• wskazuje przyczyny zagrożenia tureckiego dla Polski i Europy;

• opisuje wyprawę wiedeńską Jana III Sobieskiego.

Uczeń:

• wyjaśnia pojęcie
„janczar”;

• posługując się ilustracją, porównuje uzbrojenie janczara i husarza;

• wskazuje na mapie Chocim i wyjaśnia znaczenie zwycięstwa chocimskiego dla Polski i hetmana Sobieskiego.

Uczeń:

• opowiada o wojnach Rzeczypospolitej z Turcją
w XVII w.;

• przedstawia skutki wojen XVII w. dla położenia Rzeczypospolitej.

Uczeń:

• zbiera i prezentuje informacje o innych bitwach (rozegranych podczas wojen z Turcją) i dowódcach wojsk polskich.

 

Pole tekstowe: Wymagania na poszczególne oceny dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

Oświecony wiek XVIII

• ideologia oświecenia

• trójpodział władzy

według Monteskiusza

• rozwój nauki, techniki

i oświaty w dobie

oświecenia

U c z e ń :

• wskazuje czas trwania

epoki oświecenia

(XVIII wiek) 

i zaznacza go na taśmie

chronologicznej;

• wymienia

najważniejsze

dokonania naukowe

i techniczne epoki

oświecenia (np.

maszyna parowa).

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

oświecenie;

• przedstawia zmiany,

które zaszły 

w oświacie w dobie

oświecenia.

U c z e ń :

• przedstawia

najważniejsze cechy

ideologii oświecenia;

• wyjaśnia wpływ

ideologii oświecenia

na rozwój nauki 

w XVIII wieku;

• wskazuje wpływ

dokonań naukowych

i technicznych na

zmiany w życiu ludzi.

U c z e ń :

• wyjaśnia, na czym

polegała zasada

trójpodziału władzy

według Monteskiusza;

• wskazuje te hasła

głoszone w epoce

oświecenia, które są 

obecnie powszechne

np. równość 

wszystkich ludzi

wobec prawa.

U c z e ń :

• wskazuje zastosowanie

trójpodziału władzy

we współczesnych

systemach

demokratycznych.

Rzeczpospolita w połowie XVIII wieku

• sytuacja Rzeczypospolitej 

w połowie XVIII wieku

• sąsiedzi

Rzeczypospolitej

• polityka państw

ościennych wobec

Rzeczypospolitej

• I rozbiór

Rzeczypospolitej

U c z e ń :

• wymienia sąsiadów

Polski w XVIII wieku;

• wskazuje datę 

I rozbioru

Rzeczypospolitej 

i zaznacza  ją na taśmie

chronologicznej;

• wymienia państwa,

które dokonały 

I rozbioru i wskazuje je

na mapie;

• wskazuje na mapie

zasięg I rozbioru.

U c z e ń :

• wyjaśnia, na

czym polegało

niebezpieczeństwo

wynikające 

z polityki państw

ościennych wobec

Rzeczypospolitej;

• wyjaśnia przyczyny

I rozbioru.

U c z e ń :

• wskazuje źródło

potęgi sąsiadów

Rzeczypospolitej;

• dokonuje oceny

postawy społeczeństwa

polskiego wobec

trudnej sytuacji kraju.

U c z e ń :

• przedstawia sytuację 

Rzeczypospolitej

połowie XVIII wieku 

i wskazuje przyczyny

jej słabości.

U c z e ń :

• przedstawia

samodzielnie 

różne postawy 

w społeczeństwie

wobec rozbioru

państwa na podstawie

analizy obrazu Jana

Matejki „Rejtan”.

 

Pole tekstowe: 2Pole tekstowe: Dokumentacja nauczyciela dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

W kręgu oświeconego monarchy

• ostatni władca

Rzeczypospolitej

• rozwój oświaty

w Rzeczypospolitej

w drugiej połowie

XVIII wieku

• kultura w walce

o naprawę kraju

U c z e ń :

• wymienia

Stanisława Augusta

Poniatowskiego jako

ostatniego władcę

Rzeczypospolitej;

• wymienia szkoły

i instytucje

kształcące młodzież

w duchu reform

oświeceniowych.

U c z e ń :

• wyjaśnia konieczność

przeprowadzenia

reformy szkolnictwa

i przedstawia jej cel;

• wskazuje cel

wychowania

i edukacji młodzieży

w Rzeczypospolitej

w 2. poł. XVIII wieku;

• podaje dwa przykłady

naprawy państwa

polskiego za panowania

Stanisława Augusta

Poniatowskiego.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

obiady czwartkowe;

• przedstawia cel

organizowania

obiadów

czwartkowych.

U c z e ń :

• wyjaśnia, dlaczego

Stanisława Augusta

Poniatowskiego

można nazwać władcą

oświeconym;

• wymienia działania

zmierzające do

naprawy państwa

w dziedzinach oświaty

i kultury;

• przedstawia rolę teatru

i czasopism w walce

o naprawę państwa.

U c z e ń :

• opowiada

o zmianach, które

zaszły w Warszawie

za panowania

Stanisława Augusta

Poniatowskiego.

Sejm Wielki

i Konstytucja 3 maja

• Rzeczpospolita po I rozbiorze

• cel obrad Sejmu

Czteroletniego

(1788–1792)

• reformy Sejmu

Wielkiego

• Konstytucja 3 maja

1791 roku

U c z e ń :

• wskazuje datę

uchwalenia

Konstytucji 3 maja

(1791 rok)

i zaznacza ją na taśmie

chronologicznej;

• wskazuje

Stanisława Augusta

Poniatowskiego

i Stanisława

Małachowskiego jako

twórców konstytucji.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

konstytucja;

• wymienia reformy

uchwalone przez Sejm

Wielki;

• przedstawia

okoliczności uchwalenia

Konstytucji 3 maja;

• wymienia

najważniejsze zmiany

wprowadzone przez

Konstytucję 3 maja;

• wskazuje Konstytucję

3 maja jako przykład

działań zmierzających

do naprawy państwa

polskiego za panowania

Stanisława Augusta

Poniatowskiego.

U c z e ń :

• wskazuje cel obrad

Sejmu Wielkiego;

• omawia najważniejsze

reformy Sejmu

Czteroletniego.

U c z e ń :

• przedstawia sytuację

w Rzeczypospolitej

po I rozbiorze;

• wyjaśnia konieczność

przeprowadzenia

reform ustrojowych

w celu ratowania

niezależności kraju;

• ocenia znaczenie

reform Sejmu

Wielkiego dla

ratowania państwa

polskiego.

U c z e ń :

• analizuje samodzielnie

obraz Jana Matejki

„Konstytucja

3 maja”, wymieniając

osoby przedstawione

na obrazie, atmosferę,

czas i miejsce wydarzeń

przedstawionych na

obrazie.

 

Pole tekstowe: Wymagania na poszczególne oceny dla klasy VIPole tekstowe: 3

Wojna w obronie

Konstytucji 3 maja

• konfederacja targowicka

• wojna polsko-rosyjska

1792

• II rozbiór

Rzeczypospolitej

U c z e ń :

• podaje datę

II rozbioru i zaznacza

ją na taśmie

chronologicznej;

• wymienia państwa,

które dokonały

II rozbioru.

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

państwa, które

dokonały II rozbioru,

• wskazuje na

mapie tereny, które

Rzeczpospolita utraciła

w wyniku

II rozbioru.

U c z e ń :

• wyjaśnia przyczyny

wojny polsko-

-rosyjskiej (1792 rok);

• opowiada

o okolicznościach

powstania orderu

Virtuti Militari.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

konfederacja;

• przedstawia sytuację

w Rzeczypospolitej

po uchwaleniu

Konstytucji 3 maja;

• ocenia postawę

targowiczan;

• ocenia decyzję

Stanisława Augusta

Poniatowskiego

o przystąpieniu

do konfederacji

targowickiej.

U c z e ń :

• zbiera samodzielnie

z różnych źródeł

informacje o osobach,

które jako pierwsze

zostały uhonorowane

orderem Virtuti

Militari.

Pod dowództwem

Kościuszki

• Rzeczpospolita po II rozbiorze

• insurekcja

kościuszkowska

• postawy Polaków

wobec zagrożenia

niepodległości

państwa

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcia:

naczelnik powstania,

przysięga Kościuszki;

• wymienia datę

powstania

kościuszkowskiego

i zaznacza ją na taśmie

chronologicznej.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

kosynier;

• wymienia Tadeusza

Kościuszkę, Bartosza

Głowackiego, Jana

Kilińskiego jako

przykłady osób

walczących w obronie

niepodległości kraju;

• omawia wydarzenia

powstania

kościuszkowskiego

(bitwa pod

Racławicami, insurekcja

w Warszawie).

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

insurekcja;

• charakteryzuje

postawę Tadeusza

Kościuszki, Bartosza

Głowackiego,

Jana Kilińskiego

podczas powstania

kościuszkowskiego.

U c z e ń :

• przedstawia sytuację

Rzeczypospolitej

po II rozbiorze;

• wyjaśnia przyczyny

wybuchu powstania

kościuszkowskiego

w 1794 roku;

• wyjaśnia przyczyny

upadku powstania

kościuszkowskiego.

U c z e ń :

• ocenia postawę

społeczeństwa

polskiego

w sytuacji zagrożenia

niepodległości

państwa.

III rozbiór i upadek

I Rzeczypospolitej

• III rozbiór

Rzeczypospolitej

• najważniejsze

przyczyny upadku

I Rzeczypospolitej

w XVIII wieku

U c z e ń :

• wskazuje datę:

III rozbioru

Rzeczypospolitej

i zapisuje ją na taśmie

chronologicznej;

• wymienia państwa,

które dokonały

III rozbioru i wskazuje

je na mapie.

U c z e ń :

• wymienia

najważniejsze

przyczyny upadku

Rzeczypospolitej

w XVIII wieku.

U c z e ń :

• wyjaśnia okoliczności

III rozbioru

Rzeczypospolitej;

• wskazuje i zaznacza

na mapie konturowej

zasięg poszczególnych

rozbiorów.

U c z e ń :

• przedstawia sytuację

Rzeczypospolitej po

upadku powstania

kościuszkowskiego;

• wyjaśnia pojęcie

I Rzeczpospolita.

U c z e ń :

• przeprowadza

samodzielną analizę

danych statystycznych

i źródeł ikonicznych

związanych

z rozbiorami

Rzeczypospolitej.

 

Pole tekstowe: 4Pole tekstowe: Dokumentacja nauczyciela dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

Z ziemi

włoskiej do Polski

• sytuacja Polaków po III rozbiorze

• przyczyny emigracji

po upadku

I Rzeczypospolitej

• Legiony Polskie we

Włoszech

• bohaterowie i dzieje

Polski zapisane

w Mazurku

Dąbrowskiego

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

Legiony Polskie we

Włoszech;

• wskazuje twórców

legionów Jana Henryka

Dąbrowskiego i Józefa

Wybickiego;

• podaje datę utworzenia

Legionów Polskich we

Włoszech i zapisuje

ją na taśmie

chronologicznej;

• deklamuje z pamięci

trzy pierwsze

zwrotki Mazurka

Dąbrowskiego.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

emigracja;

• wyjaśnia cel

utworzenia Legionów

Polskich we Włoszech;

• opowiada o atmosferze

i zasadach panujących

wśród legionistów;

• wskazuje na mapie

Reggio.

U c z e ń :

• przedstawia

okoliczności

utworzenia Legionów

Polskich;

• wyjaśnia przyczyny

tworzenia polskich

oddziałów zbrojnych

u boku Napoleona

Bonaparte;

• opowiada

o okolicznościach

powstania Pieśni

Legionów Polskich we

Włoszech.

U c z e ń :

• charakteryzuje

położenie Polaków po

III rozbiorze państwa;

• przedstawia przyczyny

emigracji Polaków po

III rozbiorze;

• wskazuje źródło

rekrutacji żołnierzy

do polskich oddziałów

wojskowych;

• wyjaśnia dlaczego

Legiony Polskie zostały

wysłane na wyspę San

Domingo.

U c z e ń :

• wymienia dzieje

narodu polskiego

zapisane w hymnie

i łączy je z ich

bohaterami.

W listopadową noc

1830 roku

• autonomia Królestwa

Polskiego

• przyczyny wybuchu

powstania

listopadowego

• wybuch powstania

w Warszawie

• wojna z Rosją

• postawa społeczeństwa

polskiego wobec

szansy na odzyskanie

niepodległości

• skutki powstania

listopadowego

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

represje;

• wskazuje na mapie

Królestwo Polskie;

• wskazuje datę

wybuchu powstania

listopadowego

i zapisuje ją na taśmie

chronologicznej;

• wymienia cele

walki powstańców

listopadowych.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

Królestwo Polskie;

• omawia charakter

walk powstania

listopadowego;

• wymienia przykłady

represji zastosowanych

wobec społeczeństwa

po przegranym

powstaniu

listopadowym.

U c z e ń :

• przedstawia zakres

autonomii Królestwa

Polskiego;

• wskazuje postać

Piotra Wysockiego

jako inicjatora spisku

powstańczego;

• ocenia postawę

społeczeństwa

polskiego wobec

konieczności

prowadzenia wojny

z Rosją.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

autonomia;

• wyjaśnia przyczyny

wybuchu powstania

listopadowego;

• wyjaśnia, dlaczego

powstanie w Warszawie

przerodziło się

w wojnę polsko-rosyjską;

• przedstawia przyczyny

upadku powstania

listopadowego;

• wskazuje skutki

powstania

listopadowego.

U c z e ń :

• ocenia postawę

społeczeństwa polskiego

wobec konieczności

prowadzenia wojny

z Rosją;

• wykonuje zadanie

domowe „Dzieje

Piotra Wysockiego”,

zbierając dodatkowe

informacje o tej

postaci.

 

Pole tekstowe: Wymagania na poszczególne oceny dla klasy VIPole tekstowe: 5

Tułacza dola”, czyli o Wielkiej Emigracji

• przyczyny i zasięg

Wielkiej Emigracji

• kierunki emigracji

po powstaniu

listopadowym

• emigracyjna

codzienność

• kultura polska na

emigracji

U c z e ń :

• wymienia kraje, do

których udawali się

emigranci z Polski

i wskazuje je na mapie;

• wymienia wybitnych

przedstawicieli kultury

polskiej, którzy

tworzyli na emigracji

– Adama Mickiewicza

i Fryderyka Chopina.

U c z e ń :

• wyjaśnia przyczyny

emigracji po powstaniu

listopadowym;

• wskazuje zasługi

wybitnych

przedstawicieli kultury

polskiej, którzy

tworzyli na emigracji

– Adama Mickiewicza

i Fryderyka Chopina.

U c z e ń :

• wyjaśnia, dlaczego

emigracja po

powstaniu

listopadowym została

nazwana „wielką”;

• charakteryzuje

twórczość Adama

Mickiewicza

i Fryderyka Chopina.

U c z e ń :

• opowiada o życiu

codziennym na

emigracji;

• wskazuje problemy

polskich emigrantów.

U c z e ń :

• zbiera informacje

na temat twórczości

Fryderyka Chopina

i Adama Mickiewicza

i ich zasługach dla

kultury polskiej.

Tworzy portfolio.

Powstanie styczniowe

• cele działalności spiskowej po upadku powstania listopadowego

• sytuacja polityczna

w Królestwie Polskim

w drugiej połowie

XIX wieku

• wybuch powstania

styczniowego

w 1863 roku

• partyzancki charakter

walk powstańczych

• skutki i znaczenie

powstania

U c z e ń :

• wskazuje datę

wybuchu powstania

styczniowego

i zaznacza ją na taśmie

chronologicznej;

• wyjaśnia cel

organizowania przez

Polaków powstań

narodowych.

U c z e ń :

• przedstawia charakter

walk w powstaniu

styczniowym;

• wyjaśnia przyczyny

i cel działalności

spiskowej Polaków

po upadku powstania

listopadowego;

• wymienia przykłady

represji zastosowanych

wobec społeczeństwa

po przegranych

powstaniach.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcia:

emisariusz, branka;

• wyjaśnia zadania

emisariuszy;

• wyjaśnia przyczyny

upadku powstania

styczniowego.

U c z e ń :

• wyjaśnia przyczyny

wybuchu powstania

styczniowego;

• powiada o sytuacji

w Królestwie

Polskim przed

wybuchem powstania

styczniowego;

• przedstawia okoliczności

wybuchu powstania

styczniowego;

• omawia skutki

i znaczenie powstania

styczniowego.

U c z e ń :

• porównuje powstanie

listopadowe

z powstaniem

styczniowym (cel

walki, charakter walk);

• ocenia szanse Polaków

na zwycięstwo

w organizowanych

przez nich

powstaniach.

 

Pole tekstowe: 6Pole tekstowe: Dokumentacja nauczyciela dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

W zaborze rosyjskim

• polityka rusyfikacji

• Polacy w obronie

narodowych wartości

• polscy artyści

w zaborze rosyjskim

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

zabór rosyjski;

• wskazuje tajne

nauczanie jako

przykład walki o język

polski w nauczaniu;

• wymienia artystów

zasłużonych dla

rozwoju kultury

polskiej tworzących

w zaborze rosyjskim –

Henryka Sienkiewicza

i Stanisława

Moniuszkę.

U c z e ń :

• przedstawia cele

polityki władz

carskich wobec

ludności polskiej po

upadku powstania

styczniowego;

• wyjaśnia pojęcie tajne

nauczanie;

• opowiada, w jaki

sposób Polacy walczyli

z rusyfikacją;

• wskazuje zasługi

artystów tworzących

w zaborze rosyjskim –

Henryka Sienkiewicza

i Stanisława Moniuszki

dla rozwoju kultury

polskiej.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

rusyfikacja;

• przedstawia cel

polityki rusyfikacyjnej;

• wyjaśnia cele tajnego

nauczania.

U c z e ń :

• przedstawia działania

władz carskich

zmierzające do

zrusyfikowania

Polaków.

U c z e ń :

• zbiera informacje

na temat twórczości

Henryka Sienkiewicza

i Stanisława Moniuszki

i ich zasługach dla

kultury polskiej.

Tworzy portfolio.

Pod pruskim zaborem

• antypolska polityka rządu

• walka o ziemię

w zaborze pruskim

• strajk szkolny we

Wrześni

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

zabór pruski;

• wskazuje strajk we

Wrześni jako przykład

walki o język polski

w nauczaniu;

• wskazuje datę strajku

we Wrześni i zapisuje

ją na taśmie

chronologicznej.

U c z e ń :

• opowiada krótko

o polityce władz

niemieckich wobec

ludności polskiej;

• opowiada

o przyczynach strajku

we Wrześni;

• ocenia postawę dzieci

wrzesińskich i ich

rodziców.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

germanizacja;

• opowiada, w jaki sposób

Polacy walczyli

z germanizacją. Podaje

dwa przykłady;

• opowiada o proteście

Michała Drzymały;

• wskazuje gospodarność

i rzetelność jako sposób

przeciwstawiania

się działaniom

germanizacyjnym.

U c z e ń :

• przedstawia działania

władz niemieckich

zmierzające do

wynarodowienia

Polaków;

• przedstawia

wyczerpująco sposoby

walki Polaków

z germanizacją.

U c z e ń :

• porównuje sytuację

Polaków w zaborze

pruskim z położeniem

Polaków w zaborze

rosyjskim, wskazując

podobieństwa

i różnice.

 

Pole tekstowe: Wymagania na poszczególne oceny dla klasy VIPole tekstowe: 7

W zaborze austriackim

• autonomia Galicji

• rozwój kultury polskiej

• Jan Matejko, Stanisław

Wyspiański, Helena

Modrzejewska i ich

zasługi dla rozwoju

kultury polskiej

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

zabór austriacki;

• wymienia artystów

tworzących

w Galicji – Jana

Matejkę, Stanisława

Wyspiańskiego, Helenę

Modrzejewską.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcia:

Galicja, autonomia;

• wyjaśnia, dlaczego

w zaborze austriackim

swobodnie rozwijała

się kultura polska;

• wskazuje zasługi Jana

Matejki, Stanisława

Wyspiańskiego

i Heleny

Modrzejewskiej dla

rozwoju kultury

polskiej.

U c z e ń :

• wyjaśnia wpływ

autonomii na

swobodny rozwój

kultury i oświaty

polskiej w zaborze

austriackim.

U c z e ń :

• wyjaśnia, w czym

przejawiała się

autonomia Galicji;

• opowiada o rozwoju

kultury polskiej

w Galicji.

U c z e ń :

• zbiera informacje na

temat twórczości Jana

Matejki, Stanisława

Wyspiańskiego

i Heleny Modrzejewskiej

i ich zasługach dla

kultury polskiej.

Tworzy portfolio.

Za chlebem – emigracja zarobkowa Polaków

• emigracja Polaków w 2. poł. XIX wieku

• kierunki emigracji

2. poł. XIX wieku

• położenie emigrantów

• zasługi polskich

emigrantów – Ernesta

Malinowskiego i Rudolfa

Modrzejewskiego

dla rozwoju postępu

technicznego

U c z e ń :

• zaznacza na taśmie

chronologicznej 2. poł.

XIX wieku;

• nazywa i wskazuje

na mapie kraje,

które w 2. poł. XIX

wieku przyjmowały

emigrantów z ziem

polskich.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcia:

emigracja polityczna

i emigracja zarobkowa;

• rozróżnia emigrację

polityczną i zarobkową.

U c z e ń :

• opowiada o życiu

Polaków na emigracji.

U c z e ń :

• porównuje przyczyny

emigracji Polaków

w 1. i 2. poł. XIX wieku;

• wskazuje przyczyny

trudnego położenia

polskich emigrantów.

U c z e ń :

• przedstawia

zasługi polskich

emigrantów – Ernesta

Malinowskiego

i Rudolfa

Modrzejewskiego

dla rozwoju postępu

technicznego.

Wiek pary

i elektryczności

• zastosowanie maszyny parowej

• produkcja fabryczna

• elektryczność i jej

znaczenie

• nowe sposoby

komunikowania się

U c z e ń :

• wyjaśnia i posługuje

się pojęciami: kolej

żelazna, parowóz,

statek parowy;

• wyjaśnia, na czym

polega produkcja

fabryczna;

• rozróżnia rzemieślniczy

i fabryczny sposób

produkcji;

• zaznacza na taśmie

chronologicznej 2. poł.

XIX wieku.

U c z e ń :

• wyjaśnia i posługuje

się pojęciami: maszyna

parowa, silnik

elektryczny, telegraf,

fabryka;

• wskazuje różnice

między rzemieślniczym

a fabrycznym

sposobem produkcji;

• wskazuje korzyści

płynące z wynalezienia

elektryczności.

U c z e ń :

• wskazuje zastosowanie

maszyny parowej;

• opowiada

o nowych sposobach

komunikowania się

(np. podaje telegraf ).

U c z e ń :

• na przykładach

przedstawia

wpływ rozwoju

cywilizacyjnego

na poszczególne

dziedziny życia

(np. rozwój techniki

a komunikacja

i przemieszczanie się

ludzi).

U c z e ń :

• wyjaśnia, dlaczego

XIX wiek został

nazwany wiekiem pary

i elektryczności.

 

Pole tekstowe: 8Pole tekstowe: Dokumentacja nauczyciela dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

Odkrycia i wynalazki zmieniają świata

• osiągnięcia medycyny

• Maria Skłodowska-

-Curie

• wynalazki w służbie

człowieka

U c z e ń :

• wskazuje Marię

Skłodowską-Curie

jako przykład

wybitnego naukowca

XIX/XX wieku.

• zaznacza na taśmie

chronologicznej rok

1903 i 1911 – daty

otrzymania Nagrody

Nobla przez Marię

Skłodowską-Curie.

U c z e ń :

• wskazuje korzyści

płynące dla człowieka,

wynikające z osiągnięć

medycznych;

• przedstawia w krótkiej

wypowiedzi dokonania

naukowe Marii

Skłodowskiej-Curie;

• wymienia wynalazki,

których dokonano

na przełomie XIX

i XX wieku: telefon,

oświetlenie elektryczne,

tramwaj, samochód,

samolot, radio, film.

U c z e ń :

• przedstawia osiągnięcia

w medycynie, których

dokonano w 2. poł.

XIX wieku;

• wskazuje wynalazki,

które przyczyniły się do:

a. usprawnienia

komunikacji

b. szybszego przekazu

informacji

c. postępu

w medycynie.

U c z e ń :

• wskazuje zmiany, które

zaszły w życiu ludzi

dzięki wynalazkom

dokonanym na

przełomie XIX i XX

wieku.

U c z e ń :

• zbiera informacje na

temat życia i dokonań

Marii Skłodowskiej-

-Curie. Tworzy

portfolio.

Miasto przemysłowe

• nowe grupy społeczne

• warunki pracy

w XIX wiecznej

fabryce

• rozwój miast

przemysłowych

U c z e ń :

• wymienia kapitalistów

i robotników jako

nowe grupy społeczne,

które powstały w 2.

poł. XIX wieku.

U c z e ń :

• opisuje warunki

pracy w XIX-wiecznej

fabryce;

• wskazuje na

mapie najbardziej

uprzemysłowione

miasta na ziemiach

polskich.

U c z e ń :

• wyjaśnia i posługuje

się pojęciami:

robotnicy, kapitaliści,

miasto przemysłowe.

U c z e ń :

• opowiada o warunkach

życia robotników

w XIX wieku.

U c z e ń :

• wykonuje zadanie

domowe. Napisz

krótkie opowiadanie

pt: „Jeden dzień w XIX

wiecznej fabryce”,

w którym przedstawisz

warunki pracy

robotników w tym

czasie.

Życie ludzi

w XIX-wiecznym

mieście

• miasto w XIX wieku

• udogodnienia w życiu

mieszkańców miast

• czas wolny

• zmiany w życiu kobiet

U c z e ń :

• wskazuje dwa

udogodnienia w życiu

mieszkańców miast

wprowadzone w XIX

wieku (np. wodociągi,

tramwaje, oświetlenie

ulic).

U c z e ń :

• opowiada o wyglądzie

miasta XIX-wiecznego;

U c z e ń :

• opowiada o sposobach

spędzania czasu

wolnego przez

mieszkańców

XIX-wiecznego miasta.

U c z e ń :

• porównuje życie ludzi

w XIX-wiecznych

miastach z życiem

współczesnych

mieszkańców miast.

U c z e ń :

• porównuje zajęcia

i wygląd, wskazując

podobieństwa i różnice

między miastami

średniowiecznymi

a miastami

XIX- wiecznymi.

 

Pole tekstowe: Wymagania na poszczególne oceny dla klasy VIPole tekstowe: 9

Przemiany

na polskiej wsi

w XIX wieku

• wzrost produkcji rolnej

• warunki życia

mieszkańców wsi

• czas wolny

mieszkańców wsi

U c z e ń :

• wymienia nowe

narzędzia, które

w 2. poł. XIX wieku

usprawniły produkcję

rolną;

• wymienia nowe

uprawy, które zostały

wprowadzone na skalę

masową w XIX w.

ziemniak i burak

cukrowy.

U c z e ń :

• przedstawia sposoby

spędzania czasu

wolnego przez

mieszkańców wsi;

• wymienia potrawy

będące podstawą

wyżywienia

mieszkańców wsi.

U c z e ń :

• opowiada o wyglądzie

zagrody chłopskiej;

• opowiada o wyglądzie

chłopskiej chaty.

U c z e ń :

• wyjaśnia przyczyny

wzrostu produkcji

rolnej, wskazując

między innymi

zniesienie pańszczyzny.

U c z e ń :

• porównuje sposoby

spędzania wolnego

czasu mieszkańców

wsi i mieszkańców

miast w XIX wieku.

Wskazuje przyczynę

różnic.

I wojna światowa

• przyczyny konfliktu

• Wielka Wojna

1914–1918

• nowe rodzaje broni

U c z e ń :

• wskazuje czas trwania

wojny światowej

i 11 listopada 1918 r.

jako datę zakończenia

I wojny światowej,

• zaznacza w/w

daty na taśmie

chronologicznej;

• wskazuje na mapie

państwa należące do

dwóch wrogich bloków

politycznych;

• podaje przykład

nowego rodzaju broni

zastosowanej w I wojnie.

U c z e ń :

• wymienia przyczyny

konfliktu między

państwami

europejskim;

• uzasadnia, dlaczego

konflikt zbrojny

w latach 1918–1918

nazwany został I wojną

światową;

• wymienia nowe rodzaje

broni zastosowane

w I wojnie światowej.

U c z e ń :

• uzasadnia określenie

Wielka Wojna dla

działań wojennych

w latach 1914–1918;

• wyjaśnia pojęcie

Ententa i państwa

centralne oraz

wymienia państwa

należące do każdego

z tych bloków.

U c z e ń :

• omawia znaczenie

posiadania kolonii dla

rozwoju gospodarki

państw europejskich;

• wskazuje skutki

przystąpienia Stanów

Zjednoczonych do

wojny.

U c z e ń :

• na wybranych

przykładach

przedstawia skutki

wykorzystania

nowoczesnej

techniki wojennej

i samodzielnie

przygotowuje

prezentację

multimedialną na ten

temat.

 

Pole tekstowe: 10Pole tekstowe: Dokumentacja nauczyciela dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

Sprawa polska

w czasie I wojny

światowej

• nadzieje Polaków na odzyskanie niepodległości związane z wybuchem I wojny

• czynniki decydujące

o odzyskaniu

niepodległości przez

Polskę (konflikt państw

zaborczych, działania

dyplomatyczne)

• 11 listopada 1918 r.

– odzyskanie

niepodległości

• zasługi Józefa

Piłsudskiego, Ignacego

Jana Paderewskiego

i Romana Dmowskiego

dla odzyskania

niepodległości

U c z e ń :

• wskazuje dzień 11

listopada 1918 r. jako

dzień odzyskania przez

Polskę niepodległości

i umieszcza datę na

taśmie chronologicznej;

• w oparciu o zgroma-

dzony materiał

ilustracyjny opowiada

o sytuacji na ziemiach

polskich w listopadzie

1918 r.;

• wymienia Józefa

Piłsudskiego i Romana

Dmowskiego jako

postacie związane

z walką o niepodległość

Polski.

U c z e ń :

• zbiera informacje

o zasługach dla

państwa polskiego

Józefa Piłsudskiego

i Romana Dmowskiego;

• wymienia czynniki

decydujące

o odzyskaniu

niepodległości przez

Polskę;

• wymienia polskie

jednostki wojskowe

działające podczas

I wojny światowej.

U c z e ń :

• wskazuje, że konflikt

między zaborcami

Polski był dla

Polaków szansą na

niepodległość;

• porównuje działania

na rzecz odzyskania

niepodległości przez

Polskę podejmowane

przez Józefa

Piłsudskiego i Romana

Dmowskiego.

U c z e ń :

• na podstawie

tekstów źródłowych

przedstawia sytuację

ziem polskich

w pierwszych dniach

niepodległości;

• wyjaśnia, dlaczego

wybuch I wojny

światowej obudził

w Polakach nadzieje

na odzyskanie

niepodległości;

• uzasadnia, dlaczego

Józef Piłsudski

stworzył Legiony

u boku armii

austriackiej.

U c z e ń :

• w oparciu o

informacje z różnych

źródeł wyjaśnia, na

czym polegały zabiegi

dyplomatyczne

Ignacego Jana

Paderewskiego

i Romana Dmowskiego,

podejmowane dla

sprawy niepodległości

Polski;

• wymienia dowódców

i twórców polskich

jednostek wojskowych,

działających podczas

I wojny światowej.

Konferencja pokojowa

• traktat wersalski

• zmiany terytorialne

w Europie

• postanowienia

w sprawie Polski

• wyjaśnia pojęcie konferencja pokojowa;

• wskazuje Paryż,

jako miejsce obrad

konferencji pokojowej;

• podaje przykłady

postanowień traktatu

wersalskiego w sprawie

Polski i Niemiec.

U c z e ń :

• omawia zmiany

terytorialne w Europie

po I wojnie światowej;

• wyjaśnia pojęcie

traktat wersalski;

• wymienia najważniejsze

postanowienia traktatu

wersalskiego w sprawie

Polski i Niemiec;

• wymienia Ignacego

Jana Paderewskiego

i Romana Dmowskiego

jako przedstawicieli

Polski podczas obrad

konferencji pokojowej

w Paryżu.

U c z e ń :

• nazywa i uzasadnia cel

zwołania konferencji

pokojowej;

• wyjaśnia, dlaczego

traktat pokojowy jest

nazywany traktatem

wersalskim.

U c z e ń :

• wyjaśnia, dlaczego

konferencja pokojowa

nie zajmowała się

wyznaczeniem

wschodniej granicy

Polski;

• wymienia i wskazuje

na mapie państwa,

które powstały

w Europie po I wojnie

światowej.

U c z e ń :

• wyszukuje informacje

z różnych źródeł

o zasługach Ignacego

Jana Paderewskiego,

Józefa Piłsudskiego

i Romana Dmowskiego

dla sprawy

niepodległości Polski.

 

Pole tekstowe: Wymagania na poszczególne oceny dla klasy VIPole tekstowe: 11

Państwo

w nowych granicach

• czynniki decydujące o kształcie granic niepodległej Polski (powstania

w Wielkopolsce

i na Śląsku, wojna

polsko-bolszewicka).

• plebiscyty na Śląsku

• walki o Lwów

U c z e ń :

• wskazuje dzień

27 grudnia 1918 r.

jako dzień wybuchu

powstania

wielkopolskiego

i dzień 15 sierpnia

1920 r. jako dzień

bitwy warszawskiej,

umieszcza te

daty na taśmie

chronologicznej.

U c z e ń :

• wymienia powstania

w Wielkopolsce i na

Śląsku oraz wojnę

polsko-bolszewicką

jako wydarzenia, które

przyczyniły się do

ukształtowania granic

niepodległego państwa

polskiego;

• opowiada o okolicz-

nościach wybuchu

powstania wielko-

polskiego i roli, jaką

odegrał w nim Ignacy

Jan Paderewski.

U c z e ń :

• wyjaśnia, dlaczego

rocznica bitwy

warszawskiej

obchodzona jest

jako Święto Wojska

Polskiego;

• wskazuje na mapie

tereny ziem polskich,

o które toczyły się

walki zbrojne

i plebiscytowe;

• wyjaśnia pojęcie

„orlęta lwowskie”.

U c z e ń :

• wskazuje związek

przyczynowo-

-skutkowy między

zwycięstwem

powstania

wielkopolskiego,

a włączeniem

Wielkopolski do

odrodzonej II RP.

U c z e ń :

• przygotowuje

prezentację na temat

kształtowania się

granic II RP.

Odrodzona

Rzeczpospolita

• obszar, granice i ludność

II Rzeczypospolitej

• trudności w scalaniu

państwa polskiego

• sukcesy młodego

państwa

U c z e ń :

• wskazuje na

mapie granice II

Rzeczypospolitej oraz

wymienia jej sąsiadów;

• wymienia

mniejszości narodowe

zamieszkujące

terytorium II RP.

U c z e ń :

• podaje przykłady

trudności w scalaniu

państwa polskiego;

• wymienia przykłady

sukcesów w odbu-

dowie państwa;

• w oparciu o tekst

podręcznika sporządza

kalendarium wydarzeń

II RP.

U c z e ń :

• uzasadnia, przytaczając

dane, że II RP

była państwem

wielonarodo-

wościowym;

• wyjaśnia, na czym

polegały trudności

w scalaniu państwa

polskiego.

U c z e ń :

• przedstawia

funkcjonowanie

władzy w odrodzonym

państwie polskim –

(zasada trójpodziału);

• ocenia na wybranych

przykładach sukcesy

młodego państwa.

U c z e ń :

• porównuje pod

względem wielkości

terytorium

II RP z terytorium

Rzeczpospolitej

Obojga Narodów

i formułuje wnioski.

Europa zmierza ku wojnie

• dojście Hitlera do władzy

• rządy nazistów

w Niemczech

• komunizm w Związku

Radzieckim

• dyktatorska polityka

Hitlera i Stalina

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

Niemcy i ZSRR

oraz nazywa ich

przywódców Hitlera

i Stalina.

U c z e ń :

• przedstawia

sytuację Niemiec po

zakończeniu I wojny

światowej;

• podaje przykłady

obrazujące codzienne

życie ludności

w państwach

totalitarnych.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

państwo totalitarne

i kojarzy je

z Niemcami

i Związkiem

Radzieckim;

• wyjaśnia, jak

funkcjonowało

państwo totalitarne;

• podaje przykłady

polityki nazistów

wobec Żydów.

U c z e ń :

• wskazuje podobieństwa

w systemie władzy

w państwie Hitlera

i w państwie Stalina;

• podaje

charakterystyczne

cechy polityki Stalina

i Hitlera wobec

własnych społeczeństw;

• wymienia metody,

za pomocą których

Hitler i Stalin

utrzymywali posłuch

społeczeństwa.

U c z e ń :

• wyjaśnia, podając

przykłady, na czym

polegał kult jednostki;

• wyjaśnia, korzystając

z mapy, dlaczego

sposób sprawowania

władzy przez Hitlera

i Stalina stanowił

realne zagrożenie dla

Polski i Europy.

 

Pole tekstowe: 12Pole tekstowe: Dokumentacja nauczyciela dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

Wybuch

II wojny światowej

• wybuch II wojny światowej 1 września

1939 r.

• wojna na dwa fronty –

atak ZSRR

• postawa Polaków we

wrześniu 1939 r.

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

państwa, które

dokonały agresji

na Polskę;

• wymienia

i umieszcza na taśmie

chronologicznej daty

agresji Niemiec i ZSRR

na Polskę;

• wymienia przykłady

bitew września 1939 r.

U c z e ń :

• opowiada, podając

przykłady, o postawie

Polaków podczas walk

września 1939 r.;

• wyjaśnia znaczenie

pojęcia wojna na dwa

fronty;

• wskazuje na mapie

kierunki niemieckich

i radzieckich uderzeń

na Polskę we wrześniu

1939 r.

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

miejsca bitew

wrześniowych;

• przedstawia sytuację

Polski we wrześniu

1939 r., uwzględniając

osamotnienie w walce

z najeźdźcą;

• podaje przykłady

bohaterstwa ludności

cywilnej i żołnierzy we

wrześniu 1939 r.

U c z e ń :

• ocenia postawę

społeczeństwa

polskiego podczas

walk wrześniowych.

U c z e ń :

• wyszukuje informacje

na temat sytuacji

swojego regionu we

wrześniu 1939 r.

i/lub sytuacji ludności

cywilnej we wrześniu

1939 r.

W okupowanej

Polsce

• polityka okupantów

• położenie ludności

żydowskiej

• życie ludności

na okupowanych

terytoriach Polski

U c z e ń :

• przedstawia, wskazując

na mapie, podział ziem

polskich dokonany

przez okupantów;

• wymienia formy

terroru stosowane

przez okupantów

wobec ludności polskiej;

• wyjaśnia pojęcie getto;

• podaje datę powstania

w getcie warszawskim

i umieszcza ją na

taśmie chronologicznej.

U c z e ń :

• omawia na

przykładach politykę

Stalina i Hitlera wobec

ludności polskiej

na okupowanych

terenach;

• omawia na

przykładach politykę

niemiecką wobec

ludności żydowskiej;

• wyjaśnia pojęcie obóz

zagłady.

U c z e ń :

• podaje

charakterystyczne

cechy polityki Stalina

i Hitlera wobec

społeczeństw i państw

podbitych;

• wyjaśnia, dlaczego

pomoc ludności

żydowskiej była dla

Polaków wielkim

wyzwaniem.

U c z e ń :

• porównuje politykę

okupantów wobec

ludności podbitych

terenów;

• uzasadnia na

wybranych

przykładach, że

okupanci za pomocą

różnych metod

prowadzili planową

politykę wyniszczenia

narodu polskiego.

U c z e ń :

• wyjaśnia ideę

przyznawania medalu

Sprawiedliwy wśród

narodów świata

i wyszukuje nazwiska

osób, które otrzymały

taki medal.

• uzasadnia na wybranych

przykładach, że

Polacy, ryzykując

własnym życiem,

pomagali ludności

żydowskiej.

Polacy w walce z okupantem

• formy oporu społeczeństwa wobec okupantów (walka zbrojna i cywilna)

• przykłady walki

Polaków z okupantem

w kraju i poza

granicami

U c z e ń :

• podaje przykłady

walki zbrojnej i walki

cywilnej z okupantem.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcia:

walka zbrojna i walka

cywilna, Armia

Krajowa;

• wyjaśnia pojęcie

Szare Szeregi i podaje

przykłady walki

harcerzy z okupantem.

U c z e ń :

• wyjaśnia pojęcie

„Polskie Państwo

Podziemne”.

U c z e ń :

• omawia na przykładach

funkcjonowanie

„Polskiego Państwa

Podziemnego”;

• podaje przykłady walki

Polaków z okupantem

poza granicami

kraju, wykorzystując

informacje z różnych

źródeł.

U c z e ń :

• uzasadnia, przytaczając

argumenty, że żart

i piosenka były ważnym

orężem w walce

z okupantem;

• wyszukuje informacje

z różnych źródeł

o formach walki

z okupantem w swoim

regionie.

 

Pole tekstowe: Wymagania na poszczególne oceny dla klasy VIPole tekstowe: 13

Powstanie warszawskie

• okoliczności wybuchu powstania warszawskiego

• przebieg powstania

• życie codzienne

powstańczej stolicy

• postawa ludności

cywilnej i żołnierzy

powstańczej Warszawy

U c z e ń :

• wskazuje datę

wybuchu powstania

warszawskiego i

zapisuje ją na taśmie

chronologicznej;

• na podstawie ilustracji

opowiada o przebiegu

powstania i życiu

codziennym

powstańczej stolicy.

U c z e ń :

• przedstawia

okoliczności

wybuchu powstania

warszawskiego;

• opisuje postawę

ludności cywilnej,

żołnierzy i harcerzy

Szarych Szeregów.

U c z e ń :

• opisuje postawę

ludności cywilnej

i żołnierzy powstańczej

Warszawy;

• wymienia zadania,

które w czasie

powstania wykonywali

harcerze  z Szarych

Szeregów.

U c z e ń :

• wymienia przyczyny

wybuchu powstania

warszawskiego

i wyjaśnia, dlaczego

powstanie zakończyło

się klęską;

• opisuje postawy

Niemców wobec

ludności powstańczej

Warszawy.

U c z e ń :

• wyszukuje z różnych

źródeł informacje,

w jaki sposób

utrwalona została

pamięć o młodych

warszawskich

powstańcach.

II wojna światowa wojną totalną

• strony konfliktu oraz zasięg działań wojennych

• wojna totalna –

sposoby prowadzenia

walki

• najnowsza technika

w służbie wojny

• zakończenie wojny

w 1945 r.

U c z e ń :

• wskazuje daty

trwania II wojny

światowej i datę jej

zakończenia oraz

zapisuje je na taśmie

chronologicznej;

• przedstawia strony

konfliktu;

• wymienia nowe rodzaje

broni wykorzystane w

II wojnie światowej.

U c z e ń :

• wyjaśnia

pojęcie koalicja

antyhitlerowska

i przedstawia cel, jaki

sobie stawiała.

• opowiada

o okrucieństwach

II wojny światowej.

U c z e ń :

• wyjaśnia, dlaczego

konflikt zbrojny

w latach 1939–1945

nazywamy II wojna;

światową

• wymienia

państwa koalicji

antyhitlerowskiej.

U c z e ń :

• podaje przykłady

okrucieństw

okupantów podczas

III wojny światowej;

• wyjaśnia skrót

ONZ i przedstawia

cel działania tej

organizacji.

U c z e ń :

• porównuje broń

wykorzystaną podczas

działań II wojny

światowej z bronią

wykorzystana podczas

I wojny;

• przedstawia udział

Polaków w walkach

II wojny światowej,

wyszukując informacji

z różnych źródeł.

Powstanie PRL-u

• obszar i sąsiedzi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

• odbudowa kraju ze

zniszczeń wojennych

• sposób sprawowania

władzy w Polsce

• zależność PRL od

ZSRR i jej przejawy

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

granice powojennej

Polski i wymienia jej

sąsiadów;

• opowiada

o sprawowaniu władzy

w powojennej Polsce.

U c z e ń :

• opowiada na

przykładach

o odbudowie Polski ze

zniszczeń wojennych;

• wyjaśnia pojęcia

cenzura i dyktatura.

U c z e ń :

• wskazuje na mapie

granice powojennej

Polski

i porównuje je

z granicami

II Rzeczypospolitej;

• opowiada o sposobie

sprawowania władzy

w Polsce, używając

pojęć dyktatura partii

komunistycznej.

U c z e ń :

• wskazuje na

przykładach przejawy

zależność od ZSRR;

• omawia zmiany

granic i składu

narodowościowego

PRL-u z II RP.

U c z e ń :

• podaje, wyszukując

informacje z różnych

źródeł, przykłady

stosowania cenzury

w II RP.

 

Pole tekstowe: 14Pole tekstowe: Dokumentacja nauczyciela dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

Życie w PRL-u

• problemy dnia codziennego mieszkańców PRL-u

• szkolnictwo w PRL-u

U c z e ń :

• wymienia problemy

dnia codziennego

w PRL-u;

• opisuje zmiany, jakie

dokonały się na wsi

w PRL-u.

U c z e ń :

• opowiada o sposobie

sprawowania władzy

w Polsce, używając

pojęcia planowanie

centralne;

• wyjaśnia pojęcie awans

społeczny.

U c z e ń :

• wyjaśnia na

przykładach, czym

polegał awans

społeczny w PRL-u.

• wymienia sukcesy

PRL-u, zaliczając do

nich m.in. likwidację

analfabetyzmu i rozwój

szkolnictwa;

• wyjaśnia, co to były

PGR –y.

U c z e ń :

• wymienia grupy

społeczne, które

przestały istnieć

w Polsce powojennej

i wskazuje tego

przyczyny.

U c z e ń :

• porównuje problemy

życia w PRL-u

do problemów

dnia codziennego

występujących

współcześnie.

Walka

o demokrację

• brak swobód demokratycznych w Polsce

• społeczeństwo wobec

władzy PRL u (strajki,

walka bez przemocy,

powstanie i działania

NSZZ „Solidarność”

• nieudane próby

przywrócenia

demokracji

• stan wojenny w Polsce

U c z e ń :

• wymienia przyczyny

niezadowolenia

społeczeństwa;

• wskazuje datę

wprowadzenia

stanu wojennego

i umieszcza ją na

taśmie chronologicznej.

U c z e ń :

• wyjaśnia znaczenie

skrótu NSZZ

„Solidarność”;

• wskazuje strajk

jako formę protestu

robotników w PRL-u;

• identyfikuje Lecha

Wałęsę jako przywódcę

NSZZ „Solidarność”.

U c z e ń :

• opisuje okoliczności

powstania NSZZ

„Solidarność”;

• opowiada o sposobie

sprawowania władzy

w Polsce, używając

pojęcia opozycja

demokratyczna;

• przedstawia przykłady

świadczące o braku

swobód demokra-

tycznych w PRL-u;

• na podstawie

informacji z różnych

źródeł przedstawia

postać Lecha Wałęsy

jako przywódcy NSZZ

„Solidarność”.

U c z e ń :

• przedstawia

samodzielnie różne

postawy Polaków

w czasach walki

o demokrację;

• wyjaśnia pojęcie

„walka bez przemocy”;

• na podstawie ilustracji

i tekstów źródłowych

opowiada o czasach

„Solidarności”.

U c z e ń :

• ocenia postawy

społeczeństwa

polskiego wobec

trudnej sytuacji kraju;

• wyjaśnia, czym

charakteryzował się

stan wojenny w Polsce;

• wyszukuje informacji

z różnych źródeł na

temat okoliczności

powstania NSZZ

„Solidarność”

i wprowadzenia stanu

wojennego w Polsce.

 

Pole tekstowe: Wymagania na poszczególne oceny dla klasy VIPole tekstowe: 15

Narodziny

III Rzeczypospolitej

• narodziny

III Rzeczypospolitej

w 1989 r.

• pokojowa rewolucja

w 1989 r. w Polsce i jej

skutki

• przemiany w życiu

politycznym

• przemiany w życiu

społecznym

i gospodarczym

U c z e ń :

• wskazuje datę

4 czerwca 1989 r.

jako datę powstania

III Rzeczypospolitej

i umieszcza

ją na taśmie

chronologicznej;

• wymienia przykłady

zmian, jakie zaszły

w Polsce w 1989 r.

U c z e ń :

• przedstawia sytuację

polityczną u schyłku

PRL-u;

• przedstawia

okoliczności narodzin

III Rzeczypospolitej;

• wymienia

postanowienia

„Okrągłego Stołu”.

U c z e ń :

*wyszukuje w różnych

źródłach informacje

o postaciach, które

odegrały decydującą

rolę w wydarzeniach

1989 r.;

• wyjaśnia na

przykładach pojęcie

kompromis.

U c z e ń :

• uzasadnia, przytaczając

argumenty, dlaczego

rok 1989 był ważny dla

Polski i Polaków;

• omawia na

przykładach

przemiany, jakie

nastąpiły w Europie

w 1989 r.

U c z e ń :

• wyjaśnia, wykorzystując

informacje z różnych

źródeł, dlaczego

w 1989 r. komuniści

w Polsce zdecydowali

się na ustępstwa wobec

opozycji;

• ocenia zmiany,

które nastąpiły

w gospodarce i życiu

politycznym kraju

w 1989 r.

Świat na początku

XXI wieku

• prawa człowieka we współczesnym świecie i ich respektowanie

• pomoc potrzebującym

• organizacje

międzynarodowe i ich

działalność

• zagrożenia i problemy

współczesnego świata

oraz sposoby ich

rozwiązywania (nędza,

konflikty zbrojne,

terroryzm, instytucje

i programy pomocowe)

U c z e ń :

• podaje przykłady

problemów

współczesnego świata;

• wymienia nazwy

organizacji

międzynarodowych,

które zajmują się

niesieniem pomocy

potrzebującym.

U c z e ń :

• wymienia prawa

człowieka;

• podaje przykłady

nierespektowania

praw człowieka we

współczesnym świecie.

U c z e ń :

• omawia problemy

współczesnego świata

i wskazuje te, które są

wynikiem działalności

człowieka i te, które są

od niego niezależne.

U c z e ń :

• w oparciu o różne

źródła i na wybranych

przykładach

przedstawia pomoc

państw i organizacji

pozarządowych dla

krajów biednych

lub dotkniętych

wojną lub klęskami

żywiołowymi.

U c z e ń :

• w oparciu

o informacje z różnych

źródeł przedstawia

działania pomocowe

podejmowane przez

społeczność lokalną.

Konflikty zbrojne we współczesnym świecie

• świat konfliktów

• przyczyny konfliktów

we współczesnym

świecie

• skutki światowych

konfliktów

• ONZ i jej działalność

U c z e ń :

• podaje przykłady

występowania

konfliktów we

współczesnym świecie.

U c z e ń :

• określa cel powstania

ONZ i wymienia jej

zadania;

• wskazuje na mapie

miejsca światowych

konfliktów.

U c z e ń :

• przedstawia i wyjaśnia

przyczyny konfliktów

we współczesnym

świecie i wskazuje

skutki tych konfliktów.

U c z e ń :

• w oparciu o wybrany

konflikt przedstawia

jego przyczyny, zasięg

i skutki.

U c z e ń :

• przedstawia na

wybranym przykładzie,

korzystając z

informacji z różnych

źródeł, działania

ONZ, mające na

celu łagodzenie lub

rozwiązanie konfliktu.

 

Pole tekstowe: 16Pole tekstowe: Dokumentacja nauczyciela dla klasy VI

 

 

Temat lekcji

 

 

Zagadnienia

 

Wymagania na poszczególne oceny

 

Ocena dopuszczająca

 

Ocena dostateczna

 

Ocena dobra

 

Ocena bardzo dobra

 

Ocena celująca

Świat stał się mniejszy

• globalizacja jej przyczyny i przejawy

• media elektroniczne

i zasady ich

wykorzystania

U c z e ń :

• wymienia środki

komunikacji

ułatwiające szybkie

przemieszczanie się

ludzi;

• wyjaśnia pojęcie

globalizacja.

U c z e ń :

• podaje przykłady

globalizacji;

• na wybranych

przykładach

przedstawia stanowiska

zwolenników

i krytyków globalizacji.

U c z e ń :

• wyjaśnia, na wybranych

przykładach, co

oznacza powiedzenie

”świat stał się mniejszy”

lub „świat na

wyciągnięcie ręki”.

U c z e ń :

• prezentuje swoje

poglądy na temat

globalizacji,

argumentując swoje

stanowisko.

U c z e ń :

• wyszukuje informacje

z różnych źródeł na

temat aktualnych

wystąpień

zwolenników

i przeciwników

globalizacji.

Media elektroniczne

• różne źródła informacji

• media elektroniczne

pożytki i zagrożenia

U c z e ń :

• wymienia różne

źródła pozyskiwania

informacji;

• w oparciu

o konkretny przykład

jednego z mediów

elektronicznych

wymienia korzyści

i zagrożenia wynikające

z jego stosowania.

U c z e ń :

• wymienia korzyści,

jakie wynikają

z istnienia

i stosowania mediów

elektronicznych;

• wymienia przykłady

zagrożeń wynikających

ze stosowania mediów

elektronicznych.

U c z e ń :

• przedstawia wpływ,

jaki mają media

elektroniczne na życie

człowieka;

• wskazuje pożytki

wykorzystywania

mediów elektro-

nicznych w życiu

codziennym zebrane

z różnych źródeł.

U c z e ń :

• omawia,

przedstawiając

argumenty, zagrożenia,

jakie niesie za

sobą powszechne

stosowanie mediów

elektronicznych.

U c z e ń :

• dokonuje

oceny zagrożeń

wynikających

z korzystania

z Internetu;

• formułuje zasady

bezpiecznego

korzystania

z Internetu.

Polska krajem demokratycznym

• położenie Polski w Europie

• demokratyczny

charakter państwa

polskiego; wolne

wybory, wolności

słowa, wolne media

• konstytucja 1997 r.

dokumentem

określającym prawa

i obowiązki obywateli

• władza w

Rzeczpospolitej –

system polityczny

w Polsce po 1989 r.

• obywatel

w demokratycznym

państwie – jego prawa

i obowiązki

U c z e ń :

• wymienia przykłady

problemów

współczesnego

państwa;

• wymienia przykłady

praw i obowiązków

obywatela

w demokratycznym

państwie.

U c z e ń :

• wymienia, w czym

przejawia się

funkcjonowanie

demokratycznego

państwa;

• wyjaśnia pojęcia

emigracja i wskazuje

na mapie główne

kierunki emigracji

w Polsce.

U c z e ń :

• formułuje argumenty

wskazując na

demokratyczny

charakter państwa

polskiego;

• podaje przykłady

działań Polski na rzecz

utrzymania pokoju na

świecie.

U c z e ń :

• w oparciu o informacje

z różnych źródeł

wskazuje przyczyny

emigracji w Polsce;

• wyszukuje

w Internecie

informacje

o organizacjach

międzynarodowych

działających na rzecz

utrzymania pokoju na

świecie, do których

należy Polska

i prezentuje przykłady

takich działań.

U c z e ń :

• na przykładzie

swojej gminy

wyjaśnia, na czym

polegają problemy

współczesnego

społeczeństwa.